Maxim Gorky – Con lợn vô ơn

Cách đây vài ngày, một số kẻ ngu xuẩn chết tiệt vừa ra một bản án mười bảy năm tù cải tạo cho một thanh niên mười bảy tuổi, vì chàng trai này đã công khai và thành thực tuyên bố: “Tôi không thừa nhận Chính quyền Xô-viết”.

Tôi không nói tới việc có hàng triệu người đang sống tại Nga không thừa nhận quyền lực của các vị dân ủy và vì thế không tài nào mà giết hết được; song tôi thấy cần phải nhắc để những thẩm phán khắc nghiệt nhưng thiếu lí trí kia nhớ đến một điều: chàng thanh niên bị họ tròng vào cổ bản án tàn nhẫn và phi lí đó từ đâu mà ra.

Chàng trai đó là máu thịt của chính những con người cương trực và can trường suốt mấy chục năm trời trong một môi trường đầy phản trắc, mật thám và cảnh sát vây bủa đã bền bỉ góp phần phá tan cái nhà tù nghẹt thở của chế độ quân chủ Sa hoàng, bằng cách đặt cược cả tự do và tính mạng mình để truyền bá những ý tưởng về tự do, luật pháp và chủ nghĩa xã hội trong quần chúng công nông thất học. Chàng trai đó là hậu duệ tinh thần của những con người nếu bị bắt và rục xương trong tù thì đầy khinh bỉ cự tuyệt kẻ thù đang đắc thắng và không thèm nghe cảnh sát hỏi cung.

Chàng trai đó được nuôi dưỡng bằng tấm gương vĩ đại của những người Nga kiệt xuất nhất, những người đã bỏ xác ở chốn lưu đày, trong các nhà tù và trại cải tạo, hàng trăm và hàng nghìn người, và xương cốt của họ là nền móng cho chúng ta hôm nay dựng xây một nước Nga mới.

Chàng trai đó là một tâm hồn lãng mạn, một con người sống vì lí tưởng, ghê tởm tột độ nền “chính trị thực tế” của bạo lực và lừa gạt, nền chính trị của những kẻ cuồng tín giáo điều. Mà chính những kẻ này cũng phải thừa nhận rằng xung quanh họ rặt một lũ lang băm và lừa đảo.

Trong những điều kiện bỉ ổi của cuộc sống ở Nga, phải bỏ ra một công sức phi thường và mất gần một thế kỉ nỗ lực mới có thể nuôi dưỡng nên một thanh niên tử tế và dũng cảm. Vậy mà bây giờ, những kẻ đang thụ hưởng thành quả của công sức ấy lại không hiểu ra rằng một kẻ thù ngay thẳng tốt hơn một người bạn lèo lá, và họ kết án chàng thanh niên đó, vì anh, theo lẽ đương nhiên, không chịu thừa nhận một chính thể đàn áp tự do. Có một truyện ngụ ngôn rất thông minh về một con lợn và một cây sồi cổ thụ[1] – hi vọng những thẩm phán thông thái kia có dịp đọc. Họ rất nên rút ra bài học từ đó.

Nguồn: Новая Жизнь (Đời sống mới) số 82 (297) ngày 3-5-1918. Dịch từ bản tiếng Đức: Maxim Gorkij: Unzeitgemäße Gedanken über Kultur und Revolution. Suhrkamp 1974. Tr. 180-181. Nhan đề do người dịch đặt.

Bản tiếng Việt © 2012 pro&contra

[1] Đó là ngụ ngôn “Con lợn và cây sồi” của nhà văn Nga Ivan Krylov (1769-1844): Một con lợn chén kễnh bụng những quả sồi non, lăn ra ngủ dưới gốc sồi râm mát rồi duỗi cẳng bới tứ tung, bật cả rễ sồi.