Trong lãnh vực chính trị, phát hiện lớn nhất của nhân loại trong thế kỷ 20 vừa qua không phải là vấn đề dân chủ. Mà là nhân quyền. Quyền làm người của mọi người.
Trước, mọi chế độ dân chủ đều ít nhiều có chút khuyết tật.
Trên nguyên tắc, một chế độ dân chủ dược xây dựng trên quyền quyết định của dân chúng và nhắm đến việc phục vụ lợi ích của dân chúng.
Tuy nhiên, trên thực tế, cho đến giữa thế kỷ 20, hầu hết các chế độ dân chủ đều loại trừ nếu không phải một số người này thì cũng một số người khác.
Xưa, ở Hy Lạp và La Mã, nó loại trừ toàn bộ phụ nữ, những người nô lệ, những người nhập cư và những người dưới hai mươi tuổi. Trong hai thế kỷ 18 và 19, ở hầu hết các quốc gia được gọi là dân chủ ở Tây phương, cái gọi là dân chủ chỉ áp dụng cho những người đàn ông da trắng. Phụ nữ bị loại trừ. Những người da màu cũng bị loại trừ. Những người dân ở các thuộc địa, bất kể nam hay nữ, đều bị loại trừ.
Sang đến thế kỷ 20, các nước xã hội chủ nghĩa cũng mệnh danh là dân chủ, thậm chí, còn được tuyên truyền là dân chủ nhất, một số đông dân chúng thuộc các giai cấp phi-vô sản vẫn bị loại trừ; những người bất đồng quan điểm chính phủ lại càng bị loại trừ, hay nói theo chữ khá thông dụng hơn ở Việt Nam sau năm 1975, bị xem là phó-thường-dân. Một thứ công dân hạng hai hay hạng ba. Chứ không phải là công dân thực sự.
Ý thức được các khuyết tật ấy, nhân loại, một mặt, thừa nhận các khác biệt về văn hóa trong ý niệm dân chủ; mặt khác, không ngừng tìm cách để hoàn thiện dân chủ trên phạm vi toàn cầu. Dù có những khác biệt nhất định, một nền dân chủ thực sự ở đâu cũng bao gồm bốn yếu tố chính: cơ chế (mechanism), thiết chế (institution), xã hội dân sự (civil society) và quyền công dân (citizen rights). Không có cơ chế (chủ yếu qua cách bầu cử tự do theo nhiệm kỳ) và thiết chế (vừa phân lập và độc lập, đặc biệt giữa lập pháp, hành pháp và tư pháp) thích hợp, không thể có dân chủ thực sự. Nhưng nếu không có xã hội dân sự và quyền công dân, mọi cơ chế và thiết chế, dù “hiện đại” đến mấy, cũng không thể bảo đảm được dân chủ.
Trong bốn yếu tố kể trên, khái niệm quyền công dân gắn liền với khái niệm nhân quyền hay quyền làm người.
Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về nhân quyền. Nhưng định nghĩa căn bản nhất là: đó là quyền căn bản mà người ta có chỉ vì đơn giản: người ta là con người. Là người, bất kể màu da, tôn giáo hay giai cấp, ai cũng có những quyền ấy. Đó là những quyền được san sẻ một cách phổ quát, đồng đều và thiêng liêng. Phổ quát: ở đâu cũng có. Đồng đều: ai cũng có. Thiêng liêng: không ai được chiếm đoạt của người khác.
Trong các quyền gọi là căn bản ấy, có các quyền chính như:
- Quyền được sống (right to live)
- Quyền được xét xử một cách công bình (right to a fair trial)
- Quyền được tự do ngôn luận (freedom of speech)
- Quyền được tự do tư tưởng và tôn giáo (freedom of thought and religion)
Trong phạm vi một quốc gia, hầu hết các quyền làm người căn bản ở trên đều trùng hợp với các quyền công dân. Sự khác biệt căn bản là: quyền làm người có tính chất toàn cầu, liên quốc gia, bất chấp các thể chế.
Mang một kích thước rộng lớn và căn bản như vậy, khái niệm nhân quyền không đồng nhất với khái niệm dân chủ. Dân chủ, như đã trình bày ở trên, bao gồm cả cơ chế và thiết chế; nhân quyền chủ yếu là những giá trị, với chúng, các cơ chế và thiết chế chỉ là những phương tiện để hiện thực hóa chứ không phải là cứu cánh. Dân chủ nhắm đến việc trang bị quyền lực cho nhân dân, với tư cách một tập thể; nhân quyền nhắm đến việc trang bị quyền lực cho từng người, với tư cách cá nhân. Liên quan đến chính trị, dân chủ quan tâm đến vấn đề ai cai trị ai; nhân quyền quan tâm đến việc người ta cai trị như thế nào.
Chính vì vậy, một số quốc gia tuy trên danh nghĩa là dân chủ, ở đó, chính quyền cũng do dân bầu lên đàng hoàng (electoral democracy), nhưng ở đó, nhân quyền vẫn ít nhiều bị chà đạp.
Tuy nhiên, ở đây, có mấy điểm cần được nói ngay:
Một, khái niệm dân chủ dựa trên bầu cử chỉ là cách hiểu thông thường, đơn giản và phiến diện nhất. Nó chỉ đáp ứng được một trong bốn yếu tố nòng cốt của dân chủ nêu trên mà thôi. Đó không hẳn là dân chủ thực sự. Chính vì vậy, người ta mới phân biệt dân chủ tuyển cử (electoral democracy) với dân chủ thực sự (effective democracy hoặc liberal democracy).
Hai, nếu có một số quốc gia dân chủ nhưng không tôn trọng nhân quyền thì, trên thế giới, không hề có quốc gia nào tôn trọng nhân quyền mà lại không dân chủ.
Nói cách khác, ở đây, có hai luận điểm chính:
Thứ nhất, việc tôn trọng nhân quyền nhất thiết sẽ dẫn đến dân chủ như một cơ chế để hiện thực hóa sự tôn trọng ấy.
Thứ hai, nhân quyền chính là một nội dung thiết yếu để dân chủ thực sự là dân chủ. Có thể nói những phát hiện và những sự thừa nhận về nhân quyền từ giữa thế kỷ 20 đến nay đã cung cấp cho khái niệm dân chủ một nội hàm mới khiến nó hoàn chỉnh và hoàn thiện hơn. Đó là một thứ dân chủ không có tính loại trừ. Dân chủ cho mọi người. Tất cả mọi người.
|
Admin gửi hôm Chủ Nhật, 28/10/2012
|
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?
|
Nguyễn Gia Kiểng – Nghĩ về những đất nước không thành (TL 269) |
Nghĩ chắc viết như vậy còn chưa đủ vì một số PD cứ hậm hực vấn đề này đã lâu. Không hiểu từ khi nào mà vấn đề xuyên tạc một câu nói Mác một cách vô căn cứ, sai sự thật này cứ lập đi lập lại khiến một số PD cứ nhai đi nhai lại quanh năm suốt tháng.
Nếu so sánh giữa quan điểm của Mác và đạo Phật, ta cũng thấy một số điểm tương đồng.
Tỉ dụ, quan điểm căn bản của Đạo Phật cho rằng "Đời là bể khổ". Nhưng nếu vậy thì lấy súng bắn vào đầu cho siêu thoát nhanh, cần sống làm gì cho đau khổ thêm?
Không phải vậy, Phật chỉ ra đời là bể khổ, để ta chuẩn bị tinh thần mà sống, thấy đau khổ không phải bi quan, sống không nên tham sân si vì đó là con đường dẫn vào đau khổ. Tóm lại là chuẩn bị tinh thần và tránh đau khổ một cách hiệu quả.
Mác cũng cho rằng đời là đau khổ, là vô tâm, là điều kiện vô hồn nên đừng tự huyễn hoặc mình bằng tôn giáo để trốn chạy khổ đau đó mà phải tấn công vào cuộc sống thật.
Quan điểm của Mác là hết sức hiện đại, là một con người sống trong thế giới hiện nay, cần phải trang bị kiến thức, giải quyết các vấn đề cuộc sống, có khúc mắt là xử lý. Chứ không phải đổ lỗi tại ông trời, tại thần thánh, hoặc nương nhờ họ quá sớm.
Có thể coi đó là hai mặt lý trí và tinh thần của con người. Nếu con người lý trí thì không tin vào thần thánh, còn tinh thần thì tin vào. Tôi không cho cái nào là hay hơn, cái nào là tốt hơn. Vì đôi khi biết nhiều thì đau đầu, mà ngu si cũng có thể hưởng thái bình. Việc chọn lựa đương đầu với cuộc sống thực, hay tin vào tôn giáo, là việc lựa chọn của mỗi người. Còn những người đã tin vào học thuyết Mác, thì tức họ tin vào sự tấn công thế giới thực sẽ giúp giải quyết vấn đề. Thế nên không khó giải thích tại sao Đảng viên ĐCS thường không theo tôn giáo. Nhưng không nhất thiết phải nói "CHỈ những người theo ĐCS là không theo tôn giáo".
Một ví dụ là các nước châu Âu, tỉ lệ theo tôn giáo của họ càng ngày càng giảm xuống. Họ có theo ĐCS đâu mà họ cũng bớt tin vào tôn giáo?
KHách SG viết: "Tại sao tất cả các đảng viên trong quốc hội, hình như, đều khai là không tôn giáo ? Có phải vì họ sợ đi ngược lại quan điểm của Mác ? Bác Kép đừng trả lời một cách đơn giản là tại vì họ không thích theo tôn giáo."
Tôi thấy trong các kỳ họp quốc hội cóa cả người mặc áo cà sa mầu vàng, chứng tỏ họ là tín đồ Phật giáo đáy thôi. Những người CS theo chủ nghĩa duy vật, nên không thừa nhận tôn giáo. Người theo các tôn giáo thì theo chủ nghiã duy tâm nên hai bên chống nhau. Ở nước ta thì lại thấy có sự cộng tác này, kể cũng lạ. Có lẽ do truyền thống theo Phật giáo của dân ta có từ hàng nghìn năm nên không thể xóa nổi Phật giáo nên Đảng dung hòa và hướng các tôn giáo vào việc phục vụ cho mình. Tuy vậy Đảng vừa lợi dụng vừa cảnh giác, có đạo Phật thì cũng phải có các đạo khác, nên những người CS đành chấp nhận. Trước kia Luật pháp Liên xô có ghi rõ tự do tôn giáo và tự do tuyên truyền chống tôn giáo. Trong thực tế thì chẳng mấy người tuyên truyền chống
tôn giáo. Tôn giáo cũng là một hình thức góp phần điều chỉnh các hành vi của con người. Mục đích của đạo Phật là hướng thiện, cấm sát sinh, mục đích của Thiên chúa giáo là đức tin. Cả hai điều này thì những người CS đều không có. Nếu có thì là chỉ một thời điểm nào đó hoặc lừa dối để người ta tin mà thôi.
Với trình độ tiếng Anh què cụt của mình, tôi có thể liều dịch đoạn đầu thế này:
"Việc thuần phục tôn giáo (religious suffering) vừa là sự biểu hiện của việc thuần phục trong thế giới thực (real suffering) và cũng vừa là sự chống đối lại sự thuần phục trong thế giới thực (real suffering). Tôn giáo là tiếng thở dài của những sinh vật bị áp bức, là trái tim trong một thế giới nhẫn tâm, và là linh hồn trong cuộc sống của những quy luật vô hồn (souless conditions). Nó là thuốc phiện (opium) của người dân."
Voilà, Mác viết đầy tính bóng bẩy và văn thơ như thế mà các chú phản động phê Mác cứ phán thẳng một câu "tôn giáo là thuốc phiện" thì thật thiếu lãng mạng và tính bựa.
Theo tôi hiểu một cách què cụt thì ý Mác bựa là cuộc sống đầy tính đau khổ khiến con người phải tìm đến tôn giáo và thuần phục nó, như một nơi cứu rỗi, cũng là nơi để bày tỏ bất mãn với cuộc sống. Mác bựa còn ca ngợi tôn giáo như là tiếng thở dài của sinh vật áp bức (xả stret, là trái tim của một thế giới nhẫn tâm, là linh hồn trong cuộc sống vô hồn. Như vậy quá hay và khen tôn giáo còn là gì, không khác gì các chị tổng đài 108 chiên lắng nghe tâm sự cuộc sống.
Do đó đi đến câu kết luận bóng bảy : Tôn giáo như là thuốc phiện của người dân. Mía bọn PD chỉ nắm đúng câu này mà phê Mác trong khi không đọc hiểu ý người ta là gì.
Trong xã hội VN hiện nay cũng có chừng vài trăm ngàn con nghiện sử dụng thuốc phiện để quên đi cuộc sống thực tại. Có người vì quá đau buồn mà vô chùa đi tu, tỉ dụ như nàng Lan bị chàng Điệp đá quá đau chẳng hạn. Còn một số khác thì lại sa đà vào thuốc phiện để quên ngày đoạn tháng.
Bonus: Chiện tình Lan và Điệp
http://www.nhaccuatui.com/nghe?M=GiqxGCXLJ2
Đoạn tiếp, Mác mới nói với ý chính rằng, phải đối diện với thực tế rằng cuộc sống nó như vậy, phải giải quyết các mâu thuẫn, và việc kéo con người ra khỏi sự thuần phục tôn giáo, để đối mặt với cuộc sống tự nhiên, là sự giúp đỡ họ.
Bối cảnh của Mác là thế kỷ 19, khi con người còn rất tin nhà thờ.
Tỉ dụ với bối cảnh hiện nay, khi ĐCS gây biết bao đau khổ cho nhân dân, mà chúng ta lại cứ cắm mặt vào một tôn giáo nào đó, để thờ cho ĐCS tốt lên, rằng các đau khổ của chúng ta là do kiếp trước, là do số phận, mà không dám đục thẳng vào ĐCS thì làm sao thoát kiếp được. Hở bọn PD có sáng mắt không? Thí dụ như kinh tế đi xuống, thay vì giải quyết các mâu thuẫn thì Đảng ta cứ liên tiếp xây chùa chiền miếu thờ cho PD vào đó quỳ lậy thì có cải thiện được điều gì không?
Hy vọng giải thích đến đây là đủ nhỉ?
"Religious suffering is, at one and the same time, the expression of real suffering and a protest against real suffering. Religion is the sigh of the oppressed creature, the heart of a heartless world, and the soul of soulless conditions. It is the opium of the people.
The abolition of religion as the illusory happiness of the people is the demand for their real happiness. To call on them to give up their illusions about their condition is to call on them to give up a condition that requires illusions. The criticism of religion is, therefore, in embryo, the criticism of that vale of tears of which religion is the halo.
Criticism has plucked the imaginary flowers on the chain not in order that man shall continue to bear that chain without fantasy or consolation, but so that he shall throw off the chain and pluck the living flower. The criticism of religion disillusions man, so that he will think, act, and fashion his reality like a man who has discarded his illusions and regained his senses, so that he will move around himself as his own true Sun. Religion is only the illusory Sun which revolves around man as long as he does not revolve around himself.
http://en.wikipedia.org/wiki/Marxism_and_religion
Quyền được tự do tư tưởng và tôn giáo (freedom of thought and religion)
Sẵn dịp bác Kép Tư Bền đang giảng về Mac-Le cho bác Ngô Văn Hải, xin hỏi bác Kép quan điểm của học thuyết Mac-Le về tôn giáo (Phật giáo, Công giáo, Hồi giáo, ...). Có phải là Mac cho rằng tôn giáo là thuốc phiện, có nghĩa là phải cấm ? Còn Lenin thì có ý kiến gì ?
Tôn giáo có tạo ra giai cấp xã hội hay không ? Nó ảnh hưởng đến quan hệ sản xuất như thế nào ?
Tại sao tất cả các đảng viên trong quốc hội, hình như, đều khai là không tôn giáo ? Có phải vì họ sợ đi ngược lại quan điểm của Mác ? Bác Kép đừng trả lời một cách đơn giản là tại vì họ không thích theo tôn giáo.
- Quyền được sống (right to live)
Các bác nào có thể triển khai, giải thích cụ thể về Quyền được sống (right to live) nó như thế nào trong một số lĩnh vực của xã hội
Bài này nêu lên mối liên hệ giữa đân chủ và nhân quyền. Có lẽ đối với nhiều nước phương Tây thì không xa lạ, nhưng đối với đân tộc ta thì ván đề nhân quyền còn quá mới, còn vấn đề dân chủ có nói từ lâu, nhưng thực sự người dân chưa hiểu rõ lắm. Hiện tượng mà khong hiểu chính điều mình nói thì không xa lạ gì đối với người mình, ngay cả những cán bộ cao cấp, học hàm học vị đầy mình. Để làm rõ cho người mình hiểu về vấn đề này thì tác giả nên liên hệ với tình hình thực tế trong nước thì hơn. Người mình chỉ thường đưa ra hai mặt đối lập trong cách hành xử của chính quyền là tốt (giải quyết mọi chuyện đều dễ dàng thông thoáng) và xấu (gây phiền hà, khó dễ), thiện và ác một cách đơn giản, chứ chưa hiểu thế nào là mất dân chủ, vi phạm nhân quyền. Viết lý luận cũng tốt, nhưng nêu ra những việc làm cụ thể mất dân chủ và vi phạm nhân quyền để lên án thì thiết thực hơn.
Trước đây có một thời gian trên một trang mạng các bộ óc lớn bàn về "phản biện xã hội" ỏm tỏi cả lên, toàn lý thuyết là lý thuyết là lý thuyết. Thế nhưng bạn đọc đề nghị các nhà "bác học" phản biện một vài hiện tưỡng bức bối xẩy ra hàng ngày thì chẳng vị nào phản biện cả, có vị còn không biết nội dung "Phản biện xã hội" là như thế nào mà cứ gân cổ bàn cãi mãi. "Chuyện nước mình nó thế."
Nay thì cũng còn hiện tượng nhiều người nói lý thuyết dân chủ rất nhiều, nhưng trong thực tế thì dân thấy mất dân chủ nhiều quá, dân mình cứ như một lũ cừu cả thôi.
Bài này nêu lên mối liên hệ giữa đân chủ và nhân quyền. Có lẽ đối với nhiều nước phương Tây thì không xa lạ, nhưng đối với đân tộc ta thì ván đề nhân quyền còn quá mới, còn vấn đề dân chủ có nói từ lâu, nhưng thực sự người dân chưa hiểu rõ lắm. Hiện tượng mà khong hiểu chính điều mình nói thì không xa lạ gì đối với người mình, ngay cả những cán bộ cao cấp, học hàm học vị đầy mình. Để làm rõ cho người mình hiểu về vấn đề này thì tác giả nên liên hệ với tình hình thực tế trong nước thì hơn. Người mình chỉ thường đưa ra hai mặt đối lập trong cách hành xử của chính quyền là tốt (giải quyết mọi chuyện đều dễ dàng thông thoáng) và xấu (gây phiền hà, khó dễ), thiện và ác một cách đơn giản, chứ chưa hiểu thế nào là mất dân chủ, vi phạm nhân quyền. Viết lý luận cũng tốt, nhưng nêu ra những việc làm cụ thể mất dân chủ và vi phạm nhân quyền để lên án thì thiết thực hơn.
Trước đây có một thời gian trên một trang mạng các bộ óc lớn bàn về "phản biện xã hội" ỏm tỏi cả lên, toàn lý thuyết là lý thuyết là lý thuyết. Thế nhưng bạn đọc đề nghị các nhà "bác học" phản biện một vài hiện tưỡng bức bối xẩy ra hàng ngày thì chẳng vị nào phản biện cả, có vị còn không biết nội dung "Phản biện xã hội" là như thế nào mà cứ gân cổ bàn cãi mãi. "Chuyện nước mình nó thế."
Nay thì cũng còn hiện tượng nhiều người nói lý thuyết dân chủ rất nhiều, nhưng trong thực tế thì dân thấy mất dân chủ nhiều quá, dân mình cứ như một lũ cừu cả thôi.
Cám ơn tác giả Nguyễn Hưng Quốc cho một bài giảng sáng sủa về các khái niệm quan trọng đối với người Việt Nam hiện nay.
Tôi nghĩ rằng mọi cuộc luận bàn về các khái niệm như dân chủ và nhân quyền nên được viết một cách trong sáng như thế này. Nó sẽ giúp ích rất nhiều cho quần chúng Việt Nam nói chung vẫn còn cảm thấy bỡ ngỡ với các thiết chế mà họ có phần nào còn hiểu khá mơ hồ.
Theo tôi thấy, hiện nay trên các phương tiện truyền thông trong nước, các cuộc luận bàn về dân chủ và nhân quyền đều không khách quan về mặt ngôn ngữ. Rất nhiều người viết bẻ quặt quẹo ý nghĩa quy ước của các thuật ngữ lẽ ra rất thông dụng, với mục đích chống chế cho các chính sách có thực chất là đàn áp nhân quyền.
Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)