Các đại biểu muốn biết các dự án bauxite có thật sự hiệu quả hay không thì phải dùng biện pháp chất vấn để tìm cho bằng được câu trả lời thỏa đáng.
Mặc dù được rất nhiều nhà khoa học, thậm chí cả nhà khoa học trong ngành tính toán rằng, nếu tiếp tục triển khai, dự án này rất có thể trở thành một khối u ác tính: Lỗ hàng chục triệu đô la mỗi năm, chưa kể có thể mang lại những hậu quả nặng nề về môi trường, nhưng Tập đoàn này vẫn kiên quyết làm.
Và, với giá bán 340 USD/tấn Alumin như hiện nay, như tính toán của GS Nguyễn Quang Thái, PCT Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam: Vinacomin chắc chắn lỗ hàng chục triệu USD/năm. “Thua lỗ thực sự chứ không phải có nguy cơ thua lỗ hoặc chỉ lỗ kế hoạch”. Thua lỗ trong tình trạng thuế tài nguyên từ mức 30 ngàn đồng/tấn đã được giảm xuống còn 5 ngàn. Thua lỗ trong khi chủ đầu tư khắc phục bằng cách đề nghị giảm mức đền bù cho đồng bào mất nhà, mất ruộng chỉ bằng 1/4 so với ban đầu.
Cái con số IRR đó được 7,62% là do biến báo nhiều con số khác; ví dụ thuế xuất khẩu nay được miễn còn 0% (đào tài nguyên lên bán mà được miễn thuế thì làm để làm gì nhỉ?); vốn vay thì kê khống lên là vay được của nước ngoài lên trên 2/3 tổng mức đầu tư và lãi suất hạ thấp xuống từ 8% nay chỉ còn 5,45% (vay ở đâu thì không thấy nói). Tất cả những con số nói trên là lấy từ các con số chính thức của TKV. Nếu không biến báo như thế, IRR còn thấp hơn nữa.
Thế nhưng bản chất chúng vẫn giống nhau – tất cả đều là chi phí đã bỏ ra và đã biến mất – mà giới kinh doanh gọi là sunk cost. Ngưng bây giờ thì Nhân Cơ chỉ mất 6.900 tỷ đồng. Nếu không ngưng con số thiệt hại chắc chắn sẽ lên 16.000 tỷ đồng và số lỗ lã hàng chục năm sau đó nữa. Ngưng thì bauxite vẫn còn đó không ngưng thì vừa mất tiền vừa mất tài nguyên.
Nhắc lại những cảnh báo của Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật VN tháng 4.2009 trong một báo cáo trình lên Ban Bí thư, TS Nguyễn Văn Ban khẳng định: Dự án Bauxite Tân Rai đang thua lỗ và là “thua lỗ thực sự chứ không phải có nguy cơ thua lỗ hoặc chỉ lỗ kế hoạch”. Nhân Cơ, tất nhiên cũng đang có số phận tương tự.
Dưới đây là thư của nhóm soạn thảo và ký Kiến nghị ngày 19-1-2013 về sửa đổi Hiến pháp (thường gọi tắt là Kiến nghị 72) đã gửi qua đường bưu điện đến địa chỉ riêng của từng đại biểu Quốc hội khóa 13 từ ngày 16 tháng 3 năm 2013. Chúng tôi xin đề nghị quý vị đã đồng tình và hưởng ứng Kiến nghị 72, với tư cách cử tri, hãy yêu cầu các đại biểu Quốc hội mà mình đã bầu quan tâm đến những vấn đề cấp thiêt được đề cập trong Kiến nghị 72 và trong thư nói trên, để góp phần thúc đẩy quá trình xây dựng một Hiến pháp phù hợp với ý chí của nhân dân.
Kiến nghị 72 đề cập đến đổi mới thể chế chính trị trong việc sửa đổi Hiến pháp khác với Dự thảo, sau khi tập hợp được hơn hai nghìn chữ ký, đã được một đoàn đại diện trao trực tiếp cho Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp với đề nghị được công bố nội dung cơ bản trên báo chí để nhiều người biết và tham gia thảo luận. Cách làm minh bạch, đường hoàng, đúng tinh thần Nghị quyết của Quốc hội như vậy, nhưng cho đến nay nội dung của Kiến nghị 72 vẫn không được đề cập trên các phương tiện truyền thông của hệ thống chính trị, lại bị một số vị lãnh đạo và một số bài viết trên báo hàm ý phê phán gay gắt, kết tội là chống đối Đảng cầm quyền và Nhà nước, phá hoại đại đoàn kết dân tộc, thậm chí đòi xử lý.
Nhưng người ta không thể dùng thủ đoạn lập danh sách "ma" để ký tên vào bản kiến nghị để đặt lại sự thành tín kết quả bản kiến nghị. Đó là một hành vi không chỉ phi đạo đức, phản văn minh, mà còn vi phạm luật pháp.
Đợi cho Danh sách đã nằm yên vị trên BVN đâu vào đấy rồi cái tên Bần này mới cười hô hố và rêu rao rằng mình đã “chơi trò ma mị” mà các vị nhân sĩ trí thức vẫn bị mắc lừa, không biết gì cả. Và anh ta đắc chí: “có thể kết luận là có rất nhiều “ma” trong bản Kiến nghị 72”.
Để ký tên vào Lời kêu gọi này, xin đồng bào trong và ngoài nước gửi e-mail về địa chỉ kiennghisuadoihienphap2013@gmail.com, ghi rõ họ tên, nghề nghiệp, chức danh (nếu có) và địa chỉ. Danh sách dưới đây đã được rà soát để loại bỏ trùng tên.
Về công lao của Đảng Cộng sản lèo lái con tàu quốc gia đem lại tự do, cơm no áo ấm cho Dân tộc Việt Nam, tôi hỏi ông các quốc gia trong khu vực như Singapore, Thái Lan, Malaysia,... có thịnh vượng, giàu có và tự do hạnh phúc hơn Việt Nam không? Các quốc gia đó có Đảng Cộng sản cầm quyền hay không?
Để ký tên vào Lời kêu gọi này, xin đồng bào trong và ngoài nước gửi e-mail về địa chỉ kiennghisuadoihienphap2013@gmail.com, ghi rõ họ tên, nghề nghiệp, chức danh (nếu có) và địa chỉ. Danh sách dưới đây đã được rà soát để loại bỏ trùng tên.
Để ký tên vào Lời kêu gọi này, xin đồng bào trong và ngoài nước gửi e-mail về địa chỉ kiennghisuadoihienphap2013@gmail.com, ghi rõ họ tên, nghề nghiệp, chức danh (nếu có) và địa chỉ. Danh sách dưới đây đã được rà soát để loại bỏ trùng tên.
Để ký tên vào Lời kêu gọi này, xin đồng bào trong và ngoài nước gửi e-mail về địa chỉ kiennghisuadoihienphap2013@gmail.com, ghi rõ họ tên, nghề nghiệp, chức danh (nếu có) và địa chỉ. Danh sách dưới đây đã được rà soát để loại bỏ trùng tên.
Để ký tên vào Lời kêu gọi này, xin đồng bào trong và ngoài nước gửi e-mail về địa chỉ kiennghisuadoihienphap2013@gmail.com, ghi rõ họ tên, nghề nghiệp, chức danh (nếu có) và địa chỉ. Danh sách dưới đây đã được rà soát để loại bỏ trùng tên.
Chúng tôi có chữ ký trực tiếp của rất nhiều cá nhân tham gia đòi thay đổi mạnh mẽ Hiến Pháp, để nhân dân ta yên lòng bước vào giai đoạn xây dựng Tổ quốc mới được tam quyền phân lập, sao cho không một tổ chức hoặc cá nhân nào có thể có cơ hội đứng trên Pháp luật, đứng trên Nhân dân, đứng trên Tổ quốc – trong đó tất nhiên có đầy đủ chữ ký trực tiếp của nông dân và sinh viên ở Hà Tĩnh.
Giải pháp hiệu quả chỉ có thể từ sự thừa nhận và tôn trọng sự thật, nếu không sẽ chỉ là sự chắp vá, đối phó mong qua ngày đoạn tháng nên sẽ làm hậu quả càng nghiêm trọng. Còn tệ hại hơn nữa khi giải pháp được lựa chọn là bịt miệng sự thật. Có lẽ những người này ảo tưởng và nhầm lẫn giữa khả năng bịt miệng báo chí của mình và bịt miệng sự thật. Ở cái thời mà internet chưa có, bao nhiêu kẻ bạo chúa, độc tài còn không bịt nổi sự thật. Đừng nói chi thời đại thông tin lan truyền theo tốc độ ánh sáng như bây giờ.
Chúng tôi đặc biệt để ý tới các luật sư đang phải đối mặt với sự sách nhiễu hoặc nguy hiểm, những người bị hạn chế quyền được tự do thực hiện các hoạt động mang tính chuyên môn của mình, những người bị đe doạ hoặc bị ngược đãi, và những người phải đối mặt với sự đàn áp như bỏ tù, chỉ bởi họ theo đuổi việc bảo vệ quyền con người.
Thiệt là quá đã, và… quá đáng. Từ cái hố bauxite nhầy nhụa bùn đỏ mà đám nhà báo, nhà văn (và “những nhà khoa học nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực nhôm, khoáng sản”) vẫn nhìn ra một khoảng trời xanh bao la (cùng rất nhiều dollar) như vậy thì trách chi cái ông Thủ tướng, một kẻ thất phu.
Chỉ cải tạo và nâng cấp đường cũ mà đi đã gặp nhiều khốn khó thì Vinacomin làm sao có vốn để mở đường mới nối Nhân Cơ với Tân Rai, nối Tân Rai với cảng Kê Gà? Bởi vậy, việc Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chính thức công bố dừng việc chuẩn bị dự án xây dựng cảng Kê Gà là điều tất yếu phải xảy ra.
Nhìn lại cả quá trình phản biện xã hội về dự án bô xít Tây Nguyên, rất nhiều nhà khoa học, người dân đã không tiếc thời gian, công sức nghiên cứu, tìm hiểu đi thực tế, phân tích đánh giá toàn diện dự án để khuyên can, kể cả lấy chữ ký kiên trì kiến nghị tập thể của hàng nghìn người nhưng kết quả như “đàn gảy tai trâu ” nên mới tới cơ sự này.
Truyền thông Việt Nam đang đặt lại vấn đề về tính khả thi của dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên, sau khi có ý kiến nói dự án cần dừng lại khi các cảnh báo của giới khoa học gần đây tỏ ra ngày càng "đúng".
Lập luận của ông Tú không thuyết phục mà hàm hồ, vì trong lịch sử lâu dài của dân tộc ta sử sách còn ghi rõ thì không một triều đại nào “giành chính quyền” rồi sau đó tạo ra được “những thắng lợi” thì có quyền lãnh đạo dân tộc mãi mãi. Mà lịch sử dân tộc cũng là lịch sử có nhiều triều đại nối tiếp nhau giữ vai trò lãnh đạo, khi được nhân dân chọn lựa thì đảm đương vai trò lãnh đạo, khi nhân dân không còn chọn lựa thì mất vai trò lãnh đạo. Cũng chính vì thế, hiện nay Hiến pháp 1992 sửa đổi được đưa ra lấy ý kiến nhân dân, để nhân dân quyết định giữ điều 4 hay không? Một điều rất tốt (nói là vĩ đại cũng được) của Đảng Cộng sản Việt Nam nhưng ông Tú lại không biết, đó là Đảng đang lấy ý kiến nhân dân về quyền lãnh đạo của mình, khác với nhiều triều đại trước kia thường nhân dân phải vùng lên lật đổ. Tổ chức cho nhân dân chọn lãnh đạo như thế vừa văn minh vừa đỡ tốn xương máu, tốt đẹp biết bao!
Là người thường xuyên theo dõi, cập nhật tin tức về Bauxite Tây Nguyên, tôi đã có nhiều bài học kinh nghiệm trước cách đưa tin lấp lửng, tiền hậu bất nhất của các vị đại diện cho Bộ Công Thương và Tập đoàn TKV. Vì vậy tôi không tin vào giá bán 340 đô la Mỹ/tấn mà TKV đã công bố.