Nền kinh tế Việt Nam đang gặp khó khăn nghiêm trọng, đó không còn là phỏng đoán mà là thực tế đã quá rõ ràng. Có nhiều ý kiến còn cho rằng nó đang bên bờ vực hoặc thậm chí đã ở dưới bờ vực khủng hoảng. Đến bà Nguyễn Thị Doan, Phó Chủ tịch quốc hội, vốn là người được đánh giá là kín tiến, cẩn trọng cũng phải kêu lên trong cuộc họp của Ủy ban thường vụ quốc hội hôm 14.5.2013: “Tôi thấy gay go lắm rồi các đồng chí ạ.” (nganhangonline, 16.5.2013).
Hội nghị đã thất bại hoàn toàn bởi vì nó luẩn quẩn trong những bài toán không thể có giải đáp: làm thế nào để đổi mới mà vẫn như cũ; làm thế nào để duy trì một đảng đã tham nhũng, phân hóa trầm trọng và không còn lý tưởng.
Nghị trường hôm qua toàn những tiếng thở dài não ruột trước tình trạng suy giảm kinh tế đang rõ nét hơn bao giờ hết.
Rõ ràng cả xã hội hiện đang nghiêng về các giải pháp tiền tệ, chỉ nói đến các chính sách tiền tệ trong khi những chính sách khác không ai đề cập: Ví dụ đã hơn một năm trôi qua từ khi có những chủ trương từ Quốc hội về tái cơ cấu nền kinh tế, vậy Chính phủ đã làm được gì, chưa làm được gì; ba hướng tái cơ cấu gồm doanh nghiệp nhà nước, hệ thống ngân hàng, và đầu tư công đã triển khai đến đâu. Việc tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước để tránh vết xe đổ của Vinashin, Vinalines đang diễn ra như thế nào, số phận các tập đoàn khác ra sao…
Trong nhiều năm, Trung Quốc đã trở thành động lực thúc đẩy tình hình kinh tế toàn cầu, tại thời điểm này nền kinh tế đang trải qua một thời kỳ khó khăn. Đã phải đóng cửa nhiều nhà máy sản xuất hàng xuất khẩu. Công nhân xuống đường biểu tình. Ngay cả tầng lớp trung lưu trẻ cũng náo động.
Với qui trình làm ăn này, ngân hàng vừa nhàn hạ, vừa có lợi nhuận cao trong khi dân là người thiệt đủ đường - vừa mất vốn do lạm phát, vừa oằn lưng đóng thuế để gánh lãi suất trái phiếu chính phủ. Có thể gọi đây là một nghệ thuật người bóc lột người đỉnh cao.
Vụ án Đoàn Văn Vươn là một cơ hội để các nhà kinh tế nước ta, cùng tất cả giới trí thức, thanh niên, và các doanh nhân đặt vấn đề với đảng Cộng sản. Chủ trương cấm dân không được làm chủ nhân ruộng và đất đã được nhập cảng từ Nga xô vào nước ta từ 30 năm nay. Đã tới lúc phải hủy bỏ chính sách lạc hậu và phản kinh tế này. Nó ngăn cản sức phát triển kinh tế của dân tộc.
Những gì mà Chicago Boys xúi Pinochet thực hiện thực ra rất đơn giản về mặt nguyên tắc: tư hữu hóa tối đa các ngành công nghiệp (bao gồm cả khai khoáng), tư hữu hóa ngân hàng và quỹ tài chính, phá bỏ bảo hộ các ngành công nghiệp trong nước bằng bỏ đi hàng rào thuế quan, xóa bỏ các luật lệ (deregulation) để tối thiểu hóa sự can thiệp của chính phủ vào thị trường, giảm thuế doanh nghiệp, chào đón đầu tư nước ngoài.
Chúng ta tranh đấu cho nền dân chủ nhưng không lên tiếng ngăn cản các dự án trăm tỷ, nghìn tỷ liên tục được nhà nước tung ra; không khai trí để toàn dân xây dựng nền kinh tế tư nhân thì thật là xây lâu đài trên cát.
Không phải Chavez ra đi và để lại con số không tròn trĩnh cho Venezuela. Nhưng thay vì giúp người nghèo bằng cách đưa đất nước đi trên con đường tiến tới thịnh vượng lâu dài, ông đã cố tái dựng mô hình kinh tế từ lâu đã bị mất tín nhiệm với quốc doanh là chủ đạo, khiến ngành công nghiệp quan trọng nhất của quốc gia bị rệu rã và gây tác hại tới thị trường tiêu dùng. Khó mà hình dung về lâu về dài sẽ có ai hưởng lợi từ di sản đó.
Các vị trí thức hãy dùng trí tuệ của mình để hướng dẫn dân nghèo cách thức giữ lại được nổi cơm, không bị bọn cá mập trong nước hoặc bọn kền kền ngoài nước cướp mất. Đừng mãi sa đà cãi nhau, quên mất nồi cơm. Giữ được nồi cơm cho muôn dân thì không lo gì dân chủ không đến! Dân có tiền, chắc chắn dân có quyền!
Hugo cũng cho ta thấy rằng kinh tế và chính trị như hai đường ray nâng đỡ con tàu xã hội, nó phải luôn đi đôi với nhau. Nếu kinh tế tự do (tư nhân) thì đi với đường ray chính trị dân chủ pháp quyền. Kinh tế nhà nước thì tất yếu đi với đường ray chính trị mất dân chủ, chuyên quyền. Đây là qui luật tất yếu, nếu ta thay một trong hai thanh ray thì thanh kia tất yếu phải đến để hệ thống có thể hoạt động được.
Theo lẽ đó, trao cho người dân, đặc biệt là nông dân, quyền sở hữu đất đai là điều quan trọng nhất, tác động đến nhiều người dân nhất, sẽ là bước đột phá, mở ra những hướng đi mới cho nền kinh tế. Một thị trường to lớn, liên quan đến 70% dân số sẽ được khai thông, vận hành đúng quy luật. Thử hình dung, người dân được làm chủ chính thức mảnh đất của họ thì trong một thời gian, bộ mặt nông thôn sẽ thay đổi, cơ sở hạ tầng sẽ được cải thiện, nông dân làm ăn với tư cách chủ ruộng sẽ có tầm nhìn dài hơn, bao quát hơn và hiệu quả hơn.
Nếu mục đích của mọi chính sách là nhằm tạo một môi trường phát triển sao cho giới lao động như công nhân, nông dân, người nghèo được hưởng lợi nhiều nhất để xây dựng một xã hội công bằng thì rõ ràng chính sách chưa thành công.
Nói tóm là hiện nay tình trạng là “Các ngân hàng không cho vay, các doanh nghiệp không đầu tư, các gia đình không còn mua nhà nữa và các DNNN tiếp tục lãng phí.” Nguyên nhân của tình trạng này là chính sách ưu tiên cho DNNN của TT NTDũng.
Hãy chú ý vào mục tiêu duy nhất “kinh tế là mạch máu - nắm lấy kinh tế là nắm lấy tất cả”. Hiến pháp cũng thành đồ mã khi nền kinh tế do nhà nước hay do một nhóm nhỏ thao túng. Muốn làm ông chủ, bạn phải có tiền; muốn có dân chủ, dân phải nắm kinh tế.
Ngày càng có nhiều người lâm cảnh trầm cảm và phá sản bởi thị trường chứng khoán, và nhiều trong số đó phải gánh chịu khó khăn giữa lúc cuộc khủng hoảng kinh tế đang diễn ra Việt Nam. Nhiều người đổ lỗi và cho rằng chế độ cộng sản đã gây ra những tai ương tại nước này.
Khu vực [doanh nghiệp] nhà nước là “đứa trẻ hư hỏng của các nhóm lợi ích khác nhau trong đó họ không muốn cải cách vì muốn bảo vệ quyền lực của họ… Họ đang tìm cách duy trì tình trạng đó với bất cứ giá nào”.
Đây chính là bí mật xấu xí của phe ủng hộ nhà nước phúc lợi và cự tuyệt vàng. Nói một cách đơn giản, chính sách chi tiêu thâm hụt ngân sách là một cơ chế tịch thu của cải xã hội. Vàng chính là vật cản ngăn chặn quá trình ngấm ngầm này, đồng thời nó cũng đóng vai trò bảo vệ cho quyền sở hữu. Nếu hiểu được điều này, sẽ không khó để một người nhìn ra nguyên nhân vì sao nhà nước phúc lợi lại nhất quyết “không đội trời chung” với vàng đến thế.
Nếu có ai thắc mắc là cuối cùng rồi ai sẽ đi dọn đống rác chất núi này thì… ta cứ cười hề hề, tôi đã hết nhiệm kỳ lâu rồi, sao lại hỏi tôi?
Một là tiếp tục bị ngoại bang chi phối, đàn áp dân chủ, đẩy 135 dân tộc Myaanmar vào cảnh nghèo đói, vào các cuộc chiến tranh sắc tộc triền miên. Hai là đứng về phía nhân dân, thả hết tù chính trị, thực hiện bầu cử tự do đa đảng, mở toang cửa đón bạn bè năm châu bốn biển vào đầu tư. Myanmar đã quyết định đi theo con đường thứ hai hòa hợp dân tộc, cho tự do báo chí mở cửa đón nhân làn sóng đầu tư trong đó Việt Nam là một trong nhữn đối tác quan trọng.
Quyển sách cho thấy Đảng Cộng Sản là một tổ chức vô cùng tàn bạo mà lại rất yếu kém về chuyên môn. Người cộng sản VN mang bộ mặt đạo đức giả, mị dân, nhưng cũng có nhiều người cố gắng tìm giải pháp khi bế tắc.
Nếu một người hoặc một băng nhóm bên ngoài tổ chức cướp một chi nhánh hoặc hội sở của một ngân hàng, chắc chắn sẽ không khiến ngân hàng đó rỗng ruột và phá sản. Nhưng nếu một chủ tịch, tổng giám đốc hoặc một nhóm lợi ích bên trong ngân hàng cùng cấu kết và tổ chức thì chắc sẽ có thừa khả năng cướp sạch và làm sập một ngân hàng hoặc hàng loạt ngân hàng rất nhanh. Đúng như Thomas Jefferson, vị tổng thống thứ ba của nước Mỹ đã nói: “Các tổ chức ngân hàng gây nguy hiểm đối với quyền tự do của chúng ta còn hơn những đội quân thường trực”.
Chuyện thay đổi đang diễn ra ở các ngân hàng nắm giữ mạch máu lưu thông nền kinh tế. Tại một chi nhánh chuyên phục vụ khách gửi tiền tiết kiệm của Ngân hàng A., nhân viên các quầy đồng loạt ngẩng lên khi nghe tiếng cửa mở và sẽ có một cô nhanh miệng ríu rít gọi đúng tên khách hàng và hỏi: "Cô cần gì, lại đây em làm cho?".
Từ lâu nay, Đảng và Nhà nước ta thường tự hào về nền kinh tế phát triển chóng mặt, về thành tích xóa đói giảm nghèo thuộc bậc nhất thế giới. Còn nhớ thời điểm Việt Nam vượt qua ngưỡng GDP đói nghèo cách đây vài năm (2009), các báo chí trong nước đã tung hô lên mây xanh. Mọi người đều mơ nghĩ đến một tương lai Việt Nam công nghiệp vào 2012 có thể sánh vai với các cường quốc trong khu vực và thế giới.
Mọi luận điểm về thay đổi chính trị, nhân quyền đều bị bác bỏ với lý do phát triển kinh tế, cải thiện thu nhập, xóa đói giảm nghèo.