xã hội dân sự

Độc giả Dân Luận - Các xu hướng "đổi mới" sau Hội nghị Trung Ương 7

Kết quả lần này có khả năng tạo ra những thay đổi khá mạnh mẽ: thân Mỹ hơn, giảm bớt phụ thuộc vào Trung Quốc, sẽ có đột phá về điều 4 Hiến Pháp và sẽ chấp nhận những thành phần phi đảng phái, sẽ cởi mở hơn về báo chí v.v…

Xã hội dân sự trong các chế độ cộng sản đang đổi mới: Logic xuất hiện (3)

Vì thế, các chế độ này đã quay lại các "yêu cầu tiên quyết về chức năng" của hệ thống, hay nói đơn giản hơn là quay lại dựa vào các thành tích kinh tế và chính trị. Khi mọi chuyện trở nên rõ ràng rằng tính chính đáng không thể được duy trì trên nền tảng các giá trị được chia sẻ hoặc các lợi ích chung, thì các chế độ buộc phải phát minh ra các "khế ước xã hội" mà theo đó công dân được hưởng một phần lợi từ hệ thống, [đồng thời khiến họ] phụ thuộc vào việc bảo đảm quyền lãnh đạo của đảng và việc duy trì trật tự xã hội. Đây là một chiến lược có tính toán của Kadar ở Hungary, [1] được Brezhnev của USSR [2] và Husak của Czechoslovakia sao chép lại trong những năm cuối thập kỷ 1960 và thập kỷ 1970, được giới lãnh đạo Gierek ở Ba Lan thực hiện suốt cả thập kỷ 1970. [3] Theo thuật ngữ khế ước xã hội, chế độ bảo đảm tăng dần mức sống và phong phú hóa chủng loại/số lượng hàng tiêu dùng, cung cấp phúc lợi cho công chúng, tăng lương và các biện pháp khuyến khích khác cho công nhân. Đổi lại, các cá nhân phải chấp nhận sự thống trị của đảng trên toàn xã hội, gồm cả việc họ phải rút lui khỏi các hoạt động chính trị và các hiệp hội công cộng không được nhà nước cho phép.

Xã hội dân sự trong các chế độ cộng sản đang đổi mới: Logic xuất hiện (1)

Trong khi những diễn biến nhanh chóng và phức tạp ở Trung Âu và USSR không cho phép một sự phân loại chặt chẽ, chúng tôi dựa phân tích của mình trên các xu hướng khá rõ ràng trong diễn trình phát triển của xã hội dân sự ở Trung Âu và so sánh chúng với các xu hướng ở Liên Xô (cũ). Kinh nghiệm ở Trung Âu cho thấy có bốn giai đoạn trong diễn trình phát triển của xã hội dân sự: tự vệ - các cá nhân và nhóm độc lập [đấu tranh] với nhà nước để bảo vệ quyền tự chủ một cách chủ động hoặc bị động; xuất hiện - các nhóm và phong trào độc lập theo đuổi các mục tiêu giới hạn trong một không gian công đã được mở rộng (kết quả của sự nhượng bộ hoặc thừa nhận của nhà nước-đảng đang trong quá trình đổi mới); động viên - các nhóm và phong trào độc lập làm xói mòn tính chính đáng của đảng-nhà nước bằng cách giới thiệu các hình thức quản lý nhà nước mới cho xã hội (khi đó đã được chính trị hóa); và được thể chế hóa - các lãnh đạo (được công chúng ủng hộ) luật hóa các luật bảo đảm tính độc lập cho các hoạt động xã hội, dẫn tới quan hệ khế ước giữa nhà nước và xã hội cuối cùng được điều chỉnh bằng các cuộc bầu cử tự do.

Báo Nhân Dân - Dân chủ và Mô hình tổ chức, quản lý xã hội

Về cơ bản, các tác giả tham gia nghiên cứu dự án Dân chủ hóa và quyền lực của nhân dân đều cho rằng, theo tư duy hệ thống, có ba mô hình cơ bản về tổ chức, quản lý cộng đồng, xã hội với tư cách là các hệ đa - trí tuệ, đa - văn hóa. Trong đó, mô hình "tập trung" và mô hình "phi tập trung" là đặc trưng của các xã hội có cạnh tranh về lợi ích. Mô hình "đồng thuận xã hội" được coi là mô hình tổ chức, quản lý ưu việt, được xây dựng trong một tập thể, cộng đồng, xã hội cùng hướng tới giá trị chung, đòi hỏi phải có một trung tâm làm nòng cốt trong việc phát huy dân chủ, tạo nên đồng thuận xã hội, chứ không phải là các lực lượng đối lập, đối kháng hay cạnh tranh với nhau để thống trị xã hội.

Xã hội dân sự và bản Hiến pháp

Qua đó cho thấy, tạo ra và hưởng ứng các phong trào xã hội dân sự sẽ là hướng đi hiệu quả trong cuộc vận động dân chủ trong hiện tại và tương lai.

Bất kỳ phản ứng “cứng rắn” nào từ phía nhà cầm quyền nhằm dập tắt các phong trào xã hội cũng sẽ là phản tác dụng vì phong trào xã hội là nơi tích tụ của những nhu cầu và mong muốn chính đáng của phần đông dân chúng hiện nay.

Phong trào xã hội dân sự như một quả bong bóng, đánh chỗ này thì nó sẽ lăn đi chỗ khác, bóp chỗ này thì nó lại phì sang chỗ kia, mà nếu chọc mạnh vào thì nó sẽ phát nổ kèm theo một hiệu ứng lây lan.

Xã hội dân sự: Chung tay bảo vệ môi trường - Yên Tử

Vứt rác bừa bãi - Ngàn vái bằng không / Nhặt rác trên đường - Trời thương Phật độ / Bảo vệ cảnh quan - Ưu phiền tan biến / Đường lên Chùa Đồng - Nói không với rác

Larry Diamond - Xã hội dân sự có thể làm gì để phát triển dân chủ

Cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh rằng xã hội dân sự không phải chỉ đơn giản gây căng thẳng với nhà nước. Bởi vì việc xã hội dân sự độc lập với nhà nước không có nghĩa là nó luôn luôn cần phải phê bình và phản đối nhà nước. Trong thực tế, bằng cách làm cho nhà nước các cấp có trách nhiệm hơn, đáp ứng hơn, bao hàm hơn, hiệu quả hơn và do đó hợp pháp hơn, một xã hội dân sự mạnh mẽ tăng cường sự tôn trọng của công dân đối với nhà nước và thúc đẩy sự tham gia tích cực của họ với công việc nhà nước.

Nguyễn Hồng Hải - Xã hội dân sự và quá trình dân chủ hóa ở Việt Nam

Trong những năm gần đây, với sự hỗ trợ của các mạng xã hội như Twitter, Facebook và blogs, các công dân Việt Nam đã được cập nhật thông tin và tham gia vào các công việc chung nhiều hơn, và họ sẵn sàng thách thức tính chính danh của chính quyền, và hơn hết là sự độc tài quyền lực của Đảng CSVN. Các công dân mạng đã ngày càng tích cực tham gia vào các hoạt động như kêu gọi biểu tình hay tố cáo tham nhũng, khiến nhiều người tin rằng xã hội dân sự đã tồn tại và dân chủ hoá đang xảy ra ở đất nước này. Tuy nhiên, các lý thuyết gia dân chủ tự do sẽ không lạc quan như thế. Có một số các điều kiện là cần thiết, mặc dầu có thể chưa đủ, để xã hội dân sự hoạt động và tiến trình dân chủ hoá xảy ra, như tự do lập hội, tự do ngôn luận, và báo chí độc lập. Thật không may, đa phần các lý thuyết gia về xã hội dân sự và dân chú hoá đều đồng ý rằng những điều kiện này còn thiếu ở Việt Nam. Trên thực tế, sự tồn tại của mạng lưới các tổ chức xã hội và sự hoạt động tích cực của các công dân mạng có thể được coi như là vốn xã hội, điều thực sự cần thiết cho dân chủ hoá khi các điều kiện nói trên tồn tại.

Huỳnh Thục Vy - Tản mạn về trí thức và thời cuộc

Đến đây tôi nhớ đến một nhân vật rất nổi bật trong phong trào Otpor ở Serbia - Srdja Popovic. Sau khi chế độ Slobodan Milosevic sụp đổ, anh ta được bầu vào Quốc hội Serbia. Nhưng sau đó ít lâu, anh ta rời khỏi chính trường và thành lập một tổ chức phi chính phủ ở Belgrade. Sự ra đi ấy có thể được suy đoán với nhiều lý do nhưng không thể bỏ qua một lý do quan trọng – đó là sự trưởng thành trong tâm lý và nhận thức của giới trẻ Serbia: chính trị không là tất cả!

Nguyễn Trung - Hiến pháp và những bất cập của Dự thảo sửa đổi

Kìm hãm sự phát triển xã hội dân sự, thực chất là một dạng làm thui chột sức sống của quốc gia, nô dịch nhân dân, mặt khác là sự khuyến khích vô ý thức hay có ý thức mọi tiêu cực trong xã hội. Thậm chí đã đến lúc phải nhìn nhận: Kìm hãm sự phát triển lành mạnh của xã hội dân sự trên thực tế đã và đang là nguyên nhân trực tiếp góp phần làm lụn bại và băng hoại đất nước về nhiều mặt.

Trần Đăng Tuấn - Thư ngỏ gửi ông bộ trưởng Bộ Nội vụ

TT - Năm ngoái, chứng kiến bữa ăn chỉ có cơm trắng và canh loãng của các cháu học sinh trong khu nội trú dân nuôi tại một trường ở xã vùng cao Suối Giàng, Văn Chấn, Yên Bái, tôi và vài người bạn rủ nhau góp tiền gửi lên hằng tháng để mua thêm thức ăn, mong sao mỗi bữa ăn mỗi cháu có thêm một, hai miếng thịt.

Xã hội dân sự và dân chủ

Quá trình giải thực có thể khởi động nhờ sự lên tiếng của các nhân vật kiệt suất, các nhà tư tưởng, các tu sĩ (trường hợp cộng hòa Czech và Ba Lan). Nó cũng có thể được khởi động nhờ quá trình cải cách kinh tế, đổi mới và mở cửa (trường hợp Việt Nam, Trung Quốc).