Dương Trung Quốc - Cuốn sách nhỏ [do Trần Dân Tiên viết] về một người vĩ đại

Chia sẻ bài viết này


Nhà sử học Dương Trung Quốc

Tôi có một lý lịch nghề nghiệp rất đơn giản: sinh ra, lớn lên, đi học, thi học sinh giỏi môn sử phổ thông rồi tốt nghiệp khoa sử Đại học Tổng hợp Hà Nội, về Viện Sử học công tác cho đến khi về hưu vẫn tiếp tục hoạt động trong một hội nghề nghiệp của giới sử học và làm một tờ báo của Hội Sử. Có hơn một thập kỷ làm đại biểu Quốc hội thì ngẫm kỹ điều mình thể hiện trên diễn trường ấy cũng luôn là những vấn đề có liên quan đến lịch sử, lấy chuyện xưa vận vào chuyện nay, tựa như người nhắc vở vậy.

Với người làm nghề sử thì việc đọc sách là chuyện đương nhiên, như nông dân cày cấy, thợ may cắt vải nên khó chọn được một cuốn sách nào lại đủ sức “làm thay đổi cuộc đời” của mình. Nhưng ngẫm nghĩ kỹ có thể nhắc tới một cuốn sách dường như nó đã “bẻ ghi” khiến đời mình nghiêng về cái ngả đường mà đến thời điểm đã U-70 rồi thì có thể nói được rằng sẽ theo nghiệp nghề ấy đến lúc xuống... mồ.

Cú hích vào nghề

"Sau này, ngày càng có nhiều sách viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh nhưng cuốn Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch vẫn được coi là cuốn sách sớm nhất, được tin cậy nhất và sách này luôn được tham khảo như một nguồn tư liệu gốc"

Tôi đến với nghề sử rất ngẫu nhiên, không hề có một hứng thú hay năng khiếu gì đặc biệt đối với cái môn dễ là khổ sai trí nhớ ấy. Đến lớp 10 niên khóa 1963-1964, Hà Nội tổ chức thi học sinh giỏi môn lịch sử. Chẳng biết vì sao cô giáo dạy sử lại chọn tôi với câu động viên: “Cô thấy em đi thi được đấy!”. Có lẽ vì nể trọng cô giáo mà tôi nhận lời.

Chuẩn bị cho cuộc thi, cô giáo hướng dẫn: ngoài sách giáo khoa, nên tìm đến một người nào đó am hiểu lĩnh vực này để hỏi han thêm. Lớp tôi có một anh bạn có bố làm ở Viện Sử học. Tôi đến xin được ông chỉ giáo. Ông đưa cho tôi mấy số tạp chí Nghiên Cứu Lịch Sử bảo mang về nhà đọc thử một vài bài, rồi hẹn gặp lại để ông hướng dẫn. Trước lúc về tôi thấy trên bàn của ông có một cuốn sách không dày. Tôi vừa động tay vào thì nhà sử học đầu tiên mà tôi được gặp trong đời bảo: “Cuốn ấy không phải là sử đâu cháu ơi. À, nhưng đọc được lắm...”.

Đó là cuốn Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch, tác giả Trần Dân Tiên. Về nhà, đọc các bài tạp chí thấy dài lằng nhằng càng đọc càng khó hiểu nên tôi chuyển sang cuốn sách và đọc một mạch từ trang đầu đến trang cuối. Hồi đó Bác Hồ còn sống, một đôi lần tôi được gặp, sách vở viết về Bác chưa nhiều như bây giờ nhưng hình tượng của con người còn sống ấy đã là thiêng liêng lắm. Cuốn sách ấy không thể nói là đã “làm thay đổi cuộc đời tôi”, song đã tạo một cái hích nhẹ và hướng tôi bước vào ngả đường nghề nghiệp mà vào thời điểm đó tôi chưa bao giờ nghĩ tới. Cuốn sách “không phải là sử” ấy thật sự gây ấn tượng với tôi.

Cuốn Những mẩu chuyện về cuộc đời hoạt động của Hồ Chủ tịch chắc nhiều người đã đọc vì từ khi được xuất bản lần đầu vào cuối thập kỷ 1940 đến nay đã qua gần bảy thập kỷ, đã được nhiều nhà xuất bản tái bản rất nhiều lần. Thông qua lời kể của một nhà báo có bút danh Trần Dân Tiên, người đã được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh vào những ngày đầu nước nhà độc lập (1945), cuộc đời của nhà cách mạng và là người đứng đầu nhà nước Việt Nam độc lập được kể lại qua “những mẩu chuyện” như tên gọi của sách. Mục đích sách ra đời vào thời điểm đó dường như chỉ để trả lời câu hỏi “Hồ Chí Minh là ai?”, kể cả với những người nước ngoài.

Sau này, khi đã thâm niên trong nghề nghiệp, tôi có nhiều cơ hội đọc và gặp nhiều người nước ngoài, có người thuần túy là nhà nghiên cứu, có người là nhân chứng lịch sử, cũng có người là cả hai. Tôi đã nghe và đọc được rất nhiều cách tiếp cận, cách đánh giá khác nhau về cuốn sách này và nhân vật của sách...

Đam mê tìm kiếm sự thật

Hồi Liên Xô “mới đổ”, tôi là một trong những người Việt Nam sớm “mò đến” Lưu trữ cũ của Quốc tế Cộng sản ở thủ đô nước Nga để khai thác tài liệu về Hồ Chí Minh. Tôi được biết cách đó không lâu có một phụ nữ quốc tịch Mỹ cũng đã đến đây và cũng có mối quan tâm đến nhân vật lịch sử này. Rồi các đồng nghiệp Nga cho biết người phụ nữ ấy đã “lần mò” đến tận Leningrad để tìm kiếm những chi tiết liên quan đến cuộc đời của Hồ Chí Minh trong thời gian ở Liên Xô (cũ). Người phụ nữ ấy tên Sophie Quinn Judge.

Bẵng đi một thời gian tôi gặp bà ở Aix en Provence, nơi có một trung tâm lưu trữ quan trọng của Bộ Thuộc địa Pháp, ở đó có nhiều tư liệu liên quan đến Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh. Nhưng nếu người ta chỉ quan tâm đến học thuyết hay sự nghiệp chính trị của Hồ Chí Minh thì bà lại muốn tìm hiểu đời sống riêng tư, một phần không thể thiếu được nếu muốn tiếp cận một chính khách cũng như một nghệ sĩ. Theo bà, thật đáng tiếc chưa mấy ai quan tâm đến điều đó vì thế bà sẽ cố gắng lấp chỗ trống này.

Hồi đó bà mới chỉ đưa ra nhận xét bước đầu là càng nghiên cứu càng thấy nhân vật này có nhiều điều hấp dẫn. Vài năm sau Sophie Quinn Judge cho xuất bản ở Singapore một luận văn nghiên cứu về Hồ Chí Minh trong quãng thời gian ở châu Âu 1919-1940. Bà có gặp để trao đổi và gửi bản thảo cho tôi đọc trước. Cuốn sách của bà có thể có sự đánh giá khác nhau từ những người có quan niệm khác nhau, nhưng giữa những dòng chữ có thể thấy được thiện chí của một người muốn thỏa mãn đi tìm sự thật, công việc của một người làm sử.

Nhân dịp 110 năm sinh nhật Chủ tịch Hồ Chí Minh, có một nhóm làm phim đến phỏng vấn Sophie, bà vẫn nhắc lại cái điều bà từng nói với tôi khi mới bắt tay vào viết sách: “Lúc đầu tôi đã nghĩ rằng Hồ Chí Minh không tuyệt vời và thú vị như hình ảnh mọi người vẫn tuyên truyền, nhưng hóa ra ông ấy thật sự thú vị... Con người thật của Hồ Chí Minh rất thú vị”.

Cuốn sách nhỏ mà tôi nhắc đến trong bài viết này thật sự đã “dẫn tôi vào đời” nghề nghiệp để hướng tới cái khao khát muốn tìm ra những gương mặt thật đã tạo nên một lịch sử thật. Thỏa mãn cái khao khát ấy thật là khó, có khi cả đời nghề chưa làm được là bao nhưng lại vô cùng hấp dẫn. Nghiệm lại đời mình thấy cái làm được trong nghề không nhiều nhưng niềm say mê khiến mình đã theo nghiệp nghề này trọn đời lại làm mình thỏa mãn.

Xuân 2013

Mời bạn viết về quyển sách mình yêu thích

“Quyển sách thay đổi cuộc đời” là dự án do Công ty điện tử Samsung phối hợp cùng báo Tuổi Trẻ và Công ty văn hóa Phương Nam thực hiện; là một phần của dự án “Thư viện thông minh” được Samsung thực hiện, xây dựng tủ sách ở các trường học, nhằm cổ động giới trẻ và cả cộng đồng đọc sách.

Chuyên mục này mở ra trên Tuổi Trẻ gần đây được rất nhiều bạn đọc quan tâm. Do vậy, cùng với sự chia sẻ của những nhân vật nổi tiếng, Tuổi Trẻ mời gọi bạn đọc viết về quyển sách mình yêu thích, gây cho mình ấn tượng hoặc làm “thay đổi cuộc đời” mình; sách và ý nghĩa của sách trong cuộc sống... Những bài được chọn đăng sẽ được trả nhuận bút và hai bài viết hay nhất sẽ được trả nhuận bút mức 3 triệu đồng/bài. Bài viết xin gửi về nhipsongtre@tuoitre.com.vn hoặc dangdaitt@gmail.com

Admin gửi hôm Thứ Hai, 04/02/2013
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Lãng - Thể chế và ý thức

Phạm Đình Trọng – Thời điểm quyết định số phận dân tộc Việt Nam

Đào Hiếu – Xã hội đèn dầu

Tống Văn Công trả lời phỏng vấn của talawas

Vũ Đông Hà - Những con cừu ngoan ngoãn đi theo đúng lề đã vạch


Khách Qua Đường (khách viếng thăm) gửi lúc 14:57, 07/02/2013 - mã số 78673
Lão bà bà viết:
Lão thường thích đọc những ý kiến của Dương Trung Quốc, dù rằng tên ông là Trung Quốc thì khởi đầu lão đã tự nhiên muốn né.
Thật tình DTQ tỏ rõ một bản lãnh vững chải, tự do và độc lập, một trí thức sáng giá trong hàng ngũ những người nổi tiếng với bằng... giả!
Tuy nhiên bài viết này làm lão ngớ ra!
Từ trước đến nay, chưa thấy nhà dzăng nào tự nhận hay được giới thiệu là Trần Dân Tiên cả!
Nếu điều nghi ngờ là tác giả tự nói về mình thì liệu những lời khiêm tốn kia có còn thật sụ vĩ đại không nhỉ?
Lạ quá đi mất! Hay là ông muốn cù người ta mà không cho cười?

Bút danh của Hồ Chí Minh

(Nguồn: http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_D%C3%A2n_Ti%C3%AAn )

Thông tin rằng Trần Dân Tiên là một bút danh của Hồ Chí Minh được khẳng định và được hiểu như vậy bởi những nguồn sau:

Nguồn khẳng định

• Báo Nghệ An điện tử (của Đảng bộ tỉnh Nghệ An)[1];
...Thời gian Bác ở nước Pháp từ năm 1919 đến năm 1923, cuốn sách Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch của Trần Dân Tiên (một bút danh của Bác) cho biết: "Thường thường, ông chỉ làm việc nửa ngày; làm buổi sáng để kiếm tiền, còn buổi chiều đi đến thư viện"...

• Nhà nghiên cứu Hà Minh Đức trong Tác phẩm văn của Chủ tịch Hồ Chí Minh[2]:
...Đáp lại tình cảm mong muốn của đồng bào, của bạn bè trên thế giới, Hồ Chủ tịch với bút danh Trần Dân Tiên đã viết tác phẩm "Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch...;

• Cựu Phó Tổng biên tập báo Nhân dân, nhân vật bất đồng chính kiến người Việt là Bùi Tín trả lời phỏng vấn Đài Á châu Tự do[3],
...Nhân dân, tờ báo của Đảng cộng sản, nói rõ là ông Hồ trong cuộc đời đã dùng đến hơn 30 bí danh khác nhau, trong đó có bí danh Trần Dân Tiên, và khẳng định rõ rằng cuốn "Những mẩu chuyện về đời sống của chủ tịch HCM" là do chính ông Hồ viết ra...

• Học giả Mỹ William J. Duiker, trong tác phẩm Ho Chi Minh: A Life:[4]
...The other, Nhung mau chuyen ve doi hoat dong cua Ho Chu tich, by the fictitious historian Tran Dan Tien, was written by Ho in the late 1940s and has been translated into several foreign languages...
Tạm dịch: Còn tác phẩm kia, "Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch", của nhà sử học tưởng tượng Trần Dân Tiên, được ông Hồ viết vào cuối thập kỷ 1940 và đã được dịch sang nhiều thứ tiếng khác.

• Học giả Pháp Pierre Brocheux, trong tiểu sử Ho Chi Minh: A Biography:[5]
...

• Học giả Mỹ Sophie Quinn-Judge, trong tác phẩm Ho Chi Minh: The Missing Years:[6].
...Although the author's name is given as Tran Dan Tien, it is believed, in fact, to be an autobiography...
Tạm dịch: Mặc dù tên tác giả là Trần Dân Tiên, nhưng người ta tin rằng thực ra nó là tự truyện...

Nguồn được tạm hiểu

Một bài viết trên tạp chí Cộng sản Điện tử (cơ quan lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam) có câu như sau, từ đó người đọc có thể hiểu rằng Trần Dân Tiên cũng là Hồ Chí Minh:

• Tạp chí Cộng sản Điện tử [7],

...Còn nhớ những quan điểm rất rộng mở của Trần Dân Tiên-Hồ Chí Minh: "Khổng Tử, Giê-su, Các Mác, Tôn Dật Tiên chẳng phải có cùng một điểm chung đó sao....);

Thông tin này không phổ biến nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng ở Việt Nam. Mặt khác, hiện chưa có thông tin nào khác về tiểu sử của Trần Dân Tiên. Cũng chưa có nguồn nào, kể cả ở Việt Nam lẫn ngoài nước, phản bác rằng Trần Dân Tiên không phải là một trong các bút danh của Hồ Chí Minh.

Lão bà bà (khách viếng thăm) gửi lúc 12:41, 07/02/2013 - mã số 78663

Lão thường thích đọc những ý kiến của Dương Trung Quốc, dù rằng tên ông là Trung Quốc thì khởi đầu lão đã tự nhiên muốn né.
Thật tình DTQ tỏ rõ một bản lãnh vững chải, tự do và độc lập, một trí thức sáng giá trong hàng ngũ những người nổi tiếng với bằng... giả!
Tuy nhiên bài viết này làm lão ngớ ra!
Từ trước đến nay, chưa thấy nhà dzăng nào tự nhận hay được giới thiệu là Trần Dân Tiên cả!
Nếu điều nghi ngờ là tác giả tự nói về mình thì liệu những lời khiêm tốn kia có còn thật sụ vĩ đại không nhỉ?
Lạ quá đi mất! Hay là ông muốn cù người ta mà không cho cười?

Khách Diệu Anh (khách viếng thăm) gửi lúc 15:49, 06/02/2013 - mã số 78594

"Sau này, ngày càng có nhiều sách viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh nhưng cuốn Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch vẫn được coi là cuốn sách sớm nhất, được tin cậy nhất và sách này luôn được tham khảo như một nguồn tư liệu gốc"

NHà sử học DTQ viết như trên thì xin nhà sử học giới thiệu vài nét về tác giả của cuốn "Những mẩu chuyện về đời hoạt động của HCT", tức ông Tràn Dân tiên.

Hiện nay trong dân thì có người ông Trần Dân Tiên là TIỀN TRÊN DÂN.

Trong cuốn đó ông Tiền Trên Dân ca ngợi HCT hết lời, tôi chú ý nhất mấu câu: HCT là con người sáng suốt nhất, anh minh nhất, khiêm tốn nhất...gì gì nữa. Tôi hiểu con người khiêm tốn là người không phô trương về mình, không tự "mèo khen mèo dài đuôi" phải thế không nhà sử học?

Trong ngành báo chí đã có từ gọi kẻ viết theo ý người khác khác để kiếm tiền kiếm lợi là "bồi bút", liệu trong ngành sử có kể "BỒI SỬ" không thưa ông DTQ?

Nhân đây tôi cũng xin hỏi nhà sử học: chi bộ tôi đã phát động phong trào "học tập tư tưởng và đạo dức HCM", thế nhưng có nhiều đảng viên ngoài 50 tuổi đảng vẫn chưa biết học cái gì ở HCM. Xin nhà sử học DTQ cho chúng tôi biết học tư tưởng HCM thì học cái gì? Học đạo đức HCM thì học cái gì? Chẳng biết các ông ở BCT và ở TƯ Đảng có học tập tư tưởng HCM hay không mà ăn cắp như ranh (tham nhũng) và đấu đá nhau tới số, mới xuất hiện khái niệm "lợi ích nhóm" có phải là kết quả học tập HCM hay không?

Còn đời riêng của ông Hồ thì thú vị thạt, đời người thú vị nhát là chuyện ái tình, xem những chuyện tình ái của ông Hồ thì thú vị quá đi chứ lị. Xin nhà sử HDT cho biết ông Hồ có mấy vơ?Mấy con? Bà Trăng Truyết Minh, bà Nông Thị Xuân coa quan hề với ông Hồ như thế nào? Rôi cũng càn nhắc tới bà Nguyễn Thị Minh Khai thì quan hệ với ông Hồ ra sao?

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
1 + 1 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Bấm vào đây để xem thể lệ cuộc thi sáng tác video Quyền Con Người và Tôi 2013

Suy ngẫm

Lịch sử là trí nhớ của con người, và nếu không có trí nhớ, con người thoái hóa thành con vật cấp thấp.

— Malcolm X

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 2 thành viên609 khách truy cập.

Thành viên online

Diên Vỹ, Đỗ Chí Việt

Kỷ lục: Có 2315 người ghé thăm vào 11-03-2013 lúc 13h29.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

Hãy bấm để ủng hộ tài chính cho Dân Luận. Thu chi quỹ Dân Luận được công bố công khai tại đây!