Giới thiệu về Dân chủ Xã hội (Social Democracy) (phần 1)

Tqvn2004 chuyển ngữ
Chia sẻ bài viết này
Lời tòa soạn Dân Luận: Bản dịch này được Tqvn2004 thực hiện cách đây 3 năm, đăng trên diễn đàn X-cafevn.org phiên bản 1. Nhân có cuộc tranh luận về Con đường Việt Nam, xin đăng lại để độc giả tham khảo.

Lời tòa soạn X-cafe: Xin giới thiệu tới độc giả chủ nghĩa dân chủ xã hội, một chủ nghĩa được coi là kết tinh được tinh hoa của các chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội. Chủ nghĩa này đã và đang được thực hiện thành công ở các nước Bắc Âu, đem lại cuộc sống ấm no và bình đẳng cho người dân ở đây. Hi vọng rằng đây sẽ là một giải pháp trung gian cho những người cộng sản và dân chủ!

Dân chủ xã hội (Social democracy) là một ý thức hệ chính trị xuất hiện từ cuối thế kỷ 19 từ chủ nghĩa xã hội (Socialism). Không giống như chủ nghĩa xã hội, với mục tiêu thay thế toàn bộ chủ nghĩa tư bản (Capitalism), chủ nghĩa dân chủ xã hội nhắm tới cải tạo chủ nghĩa tư bản để loại bỏ những bất bình đẳng của chủ nghĩa này.

Không giống như chủ nghĩa xã hội, với mục tiêu thay thế toàn bộ chủ nghĩa tư bản (Capitalism), chủ nghĩa dân chủ xã hội nhắm tới cải tạo chủ nghĩa tư bản để loại bỏ những bất bình đẳng của chủ nghĩa này...

Quốc tế Xã hội Chủ nghĩa (Socialist International hay SI) -- một tổ chức toàn cầu của các đảng dân chủ xã hội (social democracy) và xã hội dân chủ (democratic socialist) -- định nghĩa chủ nghĩa dân chủ xã hội như một hình thức lý tưởng của nền dân chủ, với khả năng giải quyết những vấn đề xảy ra trong chủ nghĩa tư bản không có sự điều chỉnh. Quốc tế Xã hội nhấn mạnh các nguyên tắc sau đây: Thứ nhất, Sự tự do -- không chỉ có tự do cá nhân, mà cả tự do khỏi sự phân biệt đối xử và tự do khỏi sự phụ thuộc vào chủ sở hữu tư liệu sản xuất và những người lãnh đạo độc đoán. Thứ hai, Sự bình đẳng và công bằng xã hội -- không chỉ trước pháp luật mà còn bình đẳng về kinh tế và văn hóa nữa, và bình đẳng về cơ hội cho mọi người, kể cả những người có khuyết tật về thân thể, tinh thần hay khả năng hòa nhập xã hội. Cuối cùng, Sự đoàn kết -- đoàn kết và có tình thương đối với những nạn nhân của sự bất công và bất bình đẳng. Xem thêm Bản tuyên bố Các nguyên tắc của Quốc tế Xã hội ở đây!

Các đảng dân chủ xã hội có nguồn gốc ban đầu từ những người theo chủ nghĩa xã hội dân chủ (democratic socialists) và những người theo chủ nghĩa xã hội cách mạng (revolutionary socialists) như Rosa Luxemburg và Vladimir Lenin. Sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất và cuộc cách mạng Nga, dân chủ xã hội trở nên gắn bó trực tiếp với con đường không-sử-dụng-cách-mạng.


Vladimir I. Lenin - một người theo chủ nghĩa xã hội cách mạng

Thuật ngữ "Dân chủ xã hội" còn có thể hiểu như một loại xã hội đặc biệt mà những nhà dân chủ xã hội ủng hộ.

Các đảng chính trị dân chủ xã hội

Các đảng chính trị dân chủ xã hội tồn tại ở nhiều quốc gia dân chủ, và được tìm thấy ở Châu Âu, Canada, Úc, New Zealand và các nơi khác. Trong nửa đầu thế kỷ 20, các đảng như Đảng Lao Động (Anh), Đảng SPD (Đức) và Đảng Lao Động (Úc) đã từng cổ vũ cho cách chính sách như luật lao động mạnh hơn, công hữu hóa các ngành công nghiệp chủ yếu, và hỗ trợ phúc lợi xã hội lớn. Đa số các đảng dân chủ xã hội Châu Âu là thành viên của Đảng Xã hội Châu Âu, đây là một trong những đảng chính trị ở tầm châu lục, và hầu hết các đảng dân chủ xã hội là thành viên của tổ chức Quốc tế Xã hội (SI) - là hậu thân lịch sử của Quốc tế Thứ Hai (Second International).

Trong nửa sau của thế kỷ 20, đa số đảng dân chủ xã hội từ bỏ các chính sách kinh tế xã hội chủ nghĩa, và chủ nghĩa xã hội nói chung. Nhiều nhà dân chủ xã hội hiện đại còn mở rộng mục tiêu của mình để bao gồm các khía cạnh như bình đẳng giới, bình đẳng sắc tộc và chủ nghĩa đa văn hóa (multiculturalism).

Kể từ những năm 1980, một số đảng dân chủ xã hội đã tiếp nhận các chính sách ủng hộ một nền kinh tế được điều tiết nhẹ và nhấn mạnh vào bình đẳng cơ hội (equality of opportunity) thay vì bình đẳng thu nhập (equality of outcome) như một chỉ dấu cho bình đẳng xã hội. Xu hướng này, được biết tới dưới cái tên "Con đường Thứ ba" (Third Way), gây ra rất nhiều tranh cãi trong nhóm cánh tả, nhiều người trong đó cho rằng các đảng theo Con đường Thứ ba (như đảng Lao Động Mới ở Anh) đã "bán rẻ" mình cho hệ tư tưởng bảo thủ, và không còn là dân chủ xã hội - hoặc thậm chí không còn là cánh tả nữa.

"Xã hội dân chủ" khác với "Dân chủ xã hội"

Dân chủ xã hội thường được phân biệt với chủ nghĩa xã hội dân chủ trên cơ sở rằng phần lớn những người theo Dân chủ Xã hội sẽ bằng lòng với một xã hội có sự pha trộn giữa các thành tố của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản; trong khi các nhà Xã hội Dân chủ sẽ đặt mục tiêu thiết lập, bằng phương pháp dân chủ, một xã hội XHCN với nền kinh tế XHCN đầy đủ. Một số nhà quan sát cho rằng, các nhà xã hội dân chủ chẳng qua là các nhà dân chủ xã hội cánh tả (cấp tiến), và ngược lại, nhiều nhà dân chủ xã hội công khai công nhận rằng mình chịu sự ảnh hưởng của chủ nghĩa Marx, và tranh luận chính trị trên cơ sở mà nhiều người theo chủ nghĩa Marx chân chính có thể nhận ra.

Một số đảng và cá nhân thuộc xã hội dân chủ có thể được xếp vào hạng dân chủ xã hội; và ngược lại. Cách dùng từ sai lầm này được sử dụng vì lý do lịch sử.

Nhiều đảng dân chủ xã hội đã tìm cách tách mình ra khỏi đảng xã hội dân chủ, đặc biệt với sự xuất hiện của phong trào Con đường Thứ ba. Một số nhà xã hội dân chủ vẫn còn liên hệ mình với các đảng dân chủ xã hội.

Lịch sử

Trước chiến tranh - Dân chủ xã hội và chủ nghĩa Marx

Nhiều đảng trong nửa sau của thế kỷ 19 tự nhận mình là dân chủ xã hội, ví dụ như Liên đoàn Dân chủ Xã hội (SDF) của Anh, và Đảng Lao động Dân chủ Xã hội Nga. Trong hầu hết các trường hợp, những tổ chức này là các nhóm xã hội cách mạng (revolutionary socialist) hoặc theo chủ nghĩa Marx, những người không chỉ tìm cách giới thiệu chủ nghĩa xã hội, mà còn cả dân chủ cho các quốc gia không có dân chủ.

Dòng chảy dân chủ xã hội hiện đại xuất hiện qua sự đổ vỡ bên trong phong trào xã hội chủ nghĩa vào đầu thế kỷ 20, giữa hai nhóm có hai cách nhìn khác nhau về lý tưởng của Karl Marx. Nhiều phong trào có liên quan khác, bao gồm chủ nghĩa hòa bình (pacifism), chủ nghĩa vô chính phủ (anarchism) và phong trào công đoàn (syndicalism), xuất hiện đồng thời vào lúc đó (thường là tách ra từ những phong trào xã hội chủ nghĩa, nhưng cũng có cái bắt đầu từ những lý thuyết mới) và có những lý do phản đối khác nhau đối với chủ nghĩa Marx. Những nhà dân chủ xã hội, chiếm đa số những người theo xã hội chủ nghĩa lúc đó, đã không phản đối Marx (trên thực tế họ cho rằng mình đang đi theo con đường của Marx), nhưng muốn thay đổi nó theo một cách nào đó và giảm bớt sự phê phán của mình với chủ nghĩa tư bản. Họ cho rằng chủ nghĩa xã hội cần đạt được thông qua "tiến hóa" hơn là "cách mạng". Quan điểm này gặp phải sự phản đối dữ dội từ phía những người theo chủ nghĩa xã hội cách mạng, người cho rằng mọi cố gắng thay đổi chủ nghĩa tư bản sẽ thất bại, bởi chính người có tư tưởng thay đổi sẽ dần dần bị hư hỏng và trở thành tư bản bóc lột.


Rosa Luxemburg - một nhà chính trị học theo chủ nghĩa Marx người Ba Lan

Bất chấp quan điểm khác biệt, những nhà cải cách và cách mạng vẫn giữ đoàn kết cho tới khi chiến tranh thế giới thứ nhất nổ ra. Cuộc chiến trở thành cọng rơm cuối cùng đưa căng thẳng giữa hai bên lên đến điểm tan vỡ. Những nhà xã hội cải cách hỗ trợ chính quyền quốc gia của mình trong cuộc chiến, một điều được coi là "sự phản bội giai cấp lao động" đối với các nhà xã hội cách mạng (bởi vì nó phản bội nguyên tắc rằng các công nhân của mọi quốc gia cần phải đoàn kết lật đổ chủ nghĩa tư bản, và trên thực tế thường những tầng lớp thấp là người bị gửi vào cuộc chiến, để chết - làm trì hoãn sự nghiệp vĩ đại). Những tranh luận dữ dội xảy ra trong các đảng xã hội chủ nghĩa, ví dụ giữa Eduard Bernstein (xã hội cải cách) và Rosa Luxemburg (xã hội cách mạng) nổ ra trong đảng SPD ở Đức. Cuối cùng, sau cuộc cách mạng Nga năm 1917, hầu hết các đảng chủ nghĩa xã hội trên thế giới đều rạn nứt. Những nhà xã hội cải cách thường giữ tên "dân chủ xã hội", trong khi các nhà xã hội cách mạng bắt đầu gọi mình là "cộng sản" (Communism), và ngay sau đó tạo ra phong trào cộng sản hiện đại.

Kể từ những năm 1920, sự khác biệt về học thuyết giữa hai nhóm dân chủ xã hội và cộng sản ngày càng tăng (và ngay cả những người cộng sản cũng không thống nhất được con đường nào sẽ dẫn họ tới xã hội cộng sản).

Sau chiến tranh - dân chủ xã hội và xã hội dân chủ

Theo sau sự phân đôi của dân chủ xã hội và chủ nghĩa cộng sản, dân chủ xã hội tiếp tục phân chia, giữa những người vẫn còn tin rằng cần phải xóa bỏ chủ nghĩa tư bản (mà không qua bạo lực cách mạng) và thay thế nó bằng một hệ thống xã hội chủ nghĩa thông qua biện pháp dân chủ; và những người tin rằng chủ nghĩa tư bản có thể duy trì nhưng cần có những điều chỉnh và nâng cao, ví dụ như công hữu hóa những lĩnh vực kinh doanh lớn, thực hiện các chương trình xã hội (như giáo dục và ý tế công cộng...) và tái phân phối thu nhập qua hệ thống phúc lợi quốc gia (welfare state) và đánh thuế lũy tiến. Cuối cùng đa số các đảng dân chủ xã hội đi theo hướng thứ hai, và trong thời kỳ tiền thế chiến thứ hai, đã từ bỏ những lời hứa hẹn xóa bỏ tư bản chủ nghĩa. Lấy ví dụ, năm 1959, đảng SDP của Đức đưa ra chương trình Godesberg, từ bỏ đấu tranh giai cấp và chủ nghĩa Marx.

Dân chủ xã hội thường được phân biệt với chủ nghĩa xã hội dân chủ trên cơ sở rằng phần lớn những người theo Dân chủ Xã hội sẽ bằng lòng với một xã hội có sự pha trộn giữa các thành tố của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản; trong khi các nhà Xã hội Dân chủ sẽ đặt mục tiêu thiết lập, bằng phương pháp dân chủ, một xã hội XHCN với nền kinh tế XHCN đầy đủ.

Ở Italy, có đảng Dân chủ Xã hội khá đặc biệt, trên thực tế nó đại diện cho làn sóng cực tả trong ý thức hệ dân chủ xã hội quốc tế. Đảng Dân chủ Xã hội Italy trên thưc tế được thành lập vào năm 1947 và từ năm 1948 vị trí của đảng là "liên minh trung lập". Kể từ sau cuối những năm 1980, các đảng dân chủ xã hội khác đã chấp nhận "Con đường Thứ ba", -- trên lý thuyết hoặc thực tiễn. Những nhà dân chủ xã hội hiện đại thường thích một nền kinh tế pha trộn (mixed economy), trong đó đa phần là tư bản nhưng với chính phủ đóng vai trò cung cấp một số dịch vụ xã hội. Nhiều đảng dân chủ xã hội đã chuyển điểm nhấn của mình từ mục tiêu ban đầu là công bằng xã hội sang quyền con người và các vấn đề môi trường. Trong vấn đề này, họ đang gặp những thách thức ngày càng tăng từ Greens, những người coi hệ sinh thái là cơ sở quan trọng của hòa bình, và yêu cầu thay đổi các biện pháp cung cấp tiền tệ và trao đổi hàng hóa an toàn nhằm đảm bảo tính toàn vẹn của hệ sinh thái. Đặc biệt ở Đức, những người theo Green, Dân chủ xã hội và các đảng cánh tả khác đã hợp tác tạo thành "Liên minh Đỏ-Xanh" (Red-Green Alliances). Điều này cũng không phải là lạ ở Nauy, mặc dù đảng "green" thường là đảng trung lập hoặc được che chở bởi đảng trung lập.

(còn tiếp)

Nguồn: Từ điển Bách khoa Toàn thư Wikipedia

Admin gửi hôm Thứ Bảy, 30/06/2012
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Phân biệt giữa lãnh đạo và quản lý trong khoa học

Vụ cô gái bị điện giật chết: EVN chối bỏ trách nhiệm?

Khi nhà đầu tư núp bóng Nhà nước

Nhà nước mạnh, Nhà nước yếu (1)

Thương vụ mua bán của Chinalco làm dấy lên sự phản ứng dữ dội ở nước ngoài.


Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
7 + 3 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Bấm vào đây để xem thể lệ cuộc thi sáng tác video Quyền Con Người và Tôi 2013

Suy ngẫm

Những lãnh đạo Việt Nam nói rằng thanh niên sẽ được trao quyền để điều hành đất nước nhưng rồi sau đó họ thòng thêm một câu là “tư tưởng chính trị” còn dễ dao động, chưa vững vàng. Nhưng nhìn lại những vụ án tham ô tham nhũng họ là ai? Có phải họ là những người lớn tuổi, họ đã có bằng cao cấp chính trị, tuổi đảng trên 30, thấm nhuần đạo đức tư tưởng Hồ Chí Minh thế nhưng tại sao họ lại bị tha hóa, bệ rạc như thế?

— Nam Sơn

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 0 thành viên244 khách truy cập.


Kỷ lục: Có 2315 người ghé thăm vào 11-03-2013 lúc 13h29.

Thực đơn của bạn