Hữu Long - Hoạt động báo chí là công vụ?

Trịnh Hữu Long
Chia sẻ bài viết này

Khi sức sản xuất của nền kinh tế được giải phóng năm 1986, kéo theo hàng loạt các biến đổi sâu rộng của đời sống xã hội, báo chí cũng có một cuộc lột xác ngoạn mục và ngày càng giữ vai trò lớn hơn đối với sự phát triển.

Vai trò đó cũng khiến giới báo chí va chạm nhiều hơn với phần còn lại của xã hội và không tránh khỏi những mâu thuẫn phát sinh. Hiện tượng phóng viên bị cản trở tác nghiệp và bị hành hung tồn tại như là biểu hiện rõ ràng nhất của những mâu thuẫn này. Trong hoàn cảnh đó, có những nỗ lực nhất định từ giới báo chí đi tìm một cơ chế bảo vệ các phóng viên trước các rủi ro nghề nghiệp, mà một trong số những người có liên quan là Hội Nhà báo Việt Nam.

Tại diễn đàn Quốc hội ngày 26-10 vừa qua, đại biểu Hà Minh Huệ - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam bày tỏ quan điểm cho rằng: “Việc coi báo chí là cơ quan thực thi công vụ cũng cần được đưa vào luật. Việc này sẽ bảo vệ cho báo chí, phóng viên. Ví dụ trong quá trình phóng viên tác nghiệp, nếu người nào cản trở thì sẽ phạm tội danh chống người thi hành công vụ, có thể chuyển qua xử lý theo luật hình sự”.

Có thể những ai có tâm huyết với việc bảo vệ các phóng viên sẽ thoáng vui mừng với đề xuất này nhưng điều đó lại chứa đựng những nhầm lẫn lớn về địa vị pháp lý của phóng viên.

Tồn tại nhiều định nghĩa khác nhau về khái niệm công vụ nhưng tựu chung lại, đó là những việc mà một người nhân danh nhà nước và mang quyền lực nhà nước thực hiện theo quy định của pháp luật, ví dụ cán bộ hành chính, công an, cảnh sát, kiểm sát viên,... Trong hầu hết trường hợp, người thực hiện công vụ là cán bộ, công chức nhà nước và việc họ làm được bảo đảm thi hành bằng các công cụ trấn áp.

Trong khi đó, báo chí lại là một khái niệm thuộc về xã hội. Chúng ta có hàng loạt các tờ báo của các tổ chức hội đoàn, từ đoàn thanh niên, hội sinh viên, hội nông dân, hội phụ nữ, hội người cao tuổi, báo của Đảng, báo của Mặt trận Tổ quốc, báo của doanh nhân, báo của công nhân, báo của cả trẻ em mầm non lẫn tiểu học, trung học,...

Sẽ có những thắc mắc về các tờ báo trực thuộc các cơ quan nhà nước, theo hình thức là các đơn vị sự nghiệp. Đó là một hình thức truyền thông của các cơ quan nhà nước hoặc là một dịch vụ do Nhà nước cung cấp cho công chúng, có thu tiền thông qua giá báo và quảng cáo. Đó là dịch vụ chứ không phải công vụ.

Những người sốt ruột cổ vũ cho việc biến cơ quan báo chí thành cơ quan thực thi công vụ sẽ không thể giải thích được cho các phóng viên “nhí” của các tờ báo Nhi Đồng, Thiếu Niên Tiền Phong thế nào là công vụ và sẽ giải thích cho xã hội thế nào khi gọi các em nhỏ này là những người thực thi công vụ? Báo của hội sinh vật cảnh, hội nuôi chim, hội cá cảnh, hội chó cảnh cũng là cơ quan thực thi công vụ? Và việc họ đến quán thịt chó viết bài cũng là công vụ? Điều này nghe có vẻ rất hài hước.

Tư duy bám vào Nhà nước vô hình trung đi ngược lại với cái mà chúng ta đang gọi là “xã hội hóa” các hoạt động của Nhà nước. Chúng ta đã buông hoạt động công chứng, cho lập trường tư, bệnh viện tư như một nỗ lực xác lập lại tư duy xã hội về Nhà nước, rằng có những thứ thực ra không thuộc về Nhà nước như thói quen nhiều người vẫn nghĩ.

Chính tư duy ôm đồm có từ thời bao cấp này, trớ trêu thay, lại đang là nguyên nhân cơ bản khiến Nhà nước không thể tăng lương được theo đúng lộ trình vào 1-5-2013. Cái gì cũng Nhà nước, nghiên cứu khoa học cũng Nhà nước, dạy học cũng Nhà nước, đăng ký giao dịch bảo đảm cũng Nhà nước, giới thiệu việc làm cũng Nhà nước, làm kinh tế cũng Nhà nước. Vậy thì thật không khó khăn chút nào để tìm nguyên nhân tại sao lương cán bộ, công chức lại thấp và tại sao họ không thể được tăng lương đợt này.

Bản thân báo chí chỉ là một tổ chức bình thường như bao tổ chức khác trong xã hội. Họ bị hành hung? Đã có Bộ luật Hình sự. Họ bị thiệt hại tài sản? Đã có Bộ luật Dân sự. Họ có những rủi ro nghề nghiệp? Vậy tại sao không phát triển dịch vụ bảo hiểm dành riêng cho nhà báo như bao nước khác đã làm? Nếu hoạt động báo chí được coi như công vụ vì tính chất nguy hiểm, vậy hoạt động thám tử, hoạt động luật sư có nguy hiểm không? Và nếu nhốt hết họ vào cái túi “công vụ” thì liệu cái túi đấy sẽ phải rộng bao nhiêu cho vừa?

Báo chí cũng có bổn phận và ranh giới như bao nghề nghiệp khác. Việc họ không được phép vào nơi này hay nơi khác - mà một số người gọi là cản trở tác nghiệp, trong hầu hết trường hợp, thuần túy là vấn đề dân sự. Đây là công ty của tôi, là hội nhóm của tôi, là tài sản của tôi và tôi không cho phép báo chí tiếp cận, có sao không? Không. Đó là quyền của họ. Mọi việc chỉ khác đi nếu đó là các cơ quan nhà nước, với nghĩa vụ và bổn phận phải cung cấp thông tin cho xã hội, có thể thông qua công cụ của xã hội là báo chí. Và trong trường hợp đó thì phải điều chỉnh lại các cán bộ nhà nước, chứ không phải điều chỉnh báo chí.

Ý tưởng coi báo chí là công vụ có thể chỉ vì mục đích bảo vệ phóng viên nhưng lại vô tình cổ vũ cho tư duy bám vào Nhà nước và khiến ranh giới giữa Nhà nước và xã hội trở nên rất khó xác định.

HỮU LONG

Admin gửi hôm Thứ Hai, 29/10/2012
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Lý Toét - Báo chí cách mạng: hồng và chuyên

Cánh Cò - Tuyệt vọng

Nguyễn Thanh Sơn - My Fair Lady hay là Sự khác biệt cơ bản của Lãnh tụ dân chủ thực sự và các nhà dân chủ giả hiệu

Nguyễn Gia Kiểng – Nghĩ về những đất nước không thành (TL 269)

Cả năm không đọc nổi cuốn sách, tri thức ở đâu?


Khánh Sơn (khách viếng thăm) gửi lúc 10:19, 09/01/2013 - mã số 76230

Đây là cơ hội có 1 không 2 trong cuộc đời chúng ta, ảnh hưởng trực tiếp đến ta và những người như ta.
Dân chủ thật hay giả tạo thì cũng là cơ hội tốt đây. Hãy bàn đến các điều trong hiến pháp năm 1992 mà các anh (chị) quan tâm.
Tôi có một câu hỏi các anh (chị): Dân Việt Nam ta có bao nhiêu % quan tâm đến điều 4 của Hến pháp năm 1992? Bao nhiêu % muốn sửa đổi ? Và sửa đổi như thế nào ?
Riêng tôi, tôi muốn sửa lại cụm từ "lực lượng lãnh đạo Nhà nước" thành cụm từ "tổ chức tham gia quản lý Nhà nước".
Còn anh (chị) thì sao ?

Khách Tăng Thanh Thỏi (khách viếng thăm) gửi lúc 11:58, 29/10/2012 - mã số 71218

Hiện nay ta chưa có báo chí tư nhân nên tất cả các báo dù là báo của cơ quan, đoàn thể hay của hội hè gì gì đấy cũng thuộc quyền quản lý của nhà nước. Luật Báo chí cũng có điều khoản ghi rõ không ai được xúc phạm nhà báo. Thế nhưng có điều luật gì thì luật, ở nước ta luật trên giấy và luật trong thực tế khác nhau quá xa. Chỉ có một lọai luật không ghi trong các văn bản lại được thực thi nghiêm túc là luật rừng như có ý kiến đã nêu một vài lần.
Còn hoạt đông báo chí của ta cũng vô cùng phức tạp, ở nhiều nước khác thì nhà báo thường bị tai nạn nghề nghiệp do bọn mafia. Ở nước ta thì nahf báo bị tai nạ do cả hai phía, cả mafia và cả nhà nước, nhiều khi nhà nước lại chính là mafia. Còn trong đội ngũ những người có thẻ nhà báo thì có người là nhà báo thực chất, số này không nhiều, còn số đông lại là những kẻ bồi bút. Còn một số khác thuộc loại lừng chừng, đó là những nhà báo chuyên ngành, như báo Mua và Bán hoặc báo Thời trang... chẳng hạn, họ chẳng cần biết chính trị, chính em là cái quái gì.
Không hiểu vì sao trong nhà nước ta, cái gì không động đến thì thôi, động đến cái gì thì lòi ra bao nhiêu thứ cần bàn, cần theo luận để bàn luận.
Trước các thược trạng như vậy, người kêu thì nhiều, nhưng lại rất ít ý ý kiến đề xuất phải sửa như thế nào? Có nhiều ý kiến đề xuấ hay thì Đảng sợ đụng cham đến quyền lợi của mình nên biết là vô lý vẫn không chịu nghe. Đảng ĐÉO sửa.

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
1 + 12 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Bấm vào đây để xem thể lệ cuộc thi sáng tác video Quyền Con Người và Tôi 2013

Suy ngẫm

Quyền lực có xu hướng tha hóa; quyền lực tuyệt đối dẫn đến tha hóa tuyệt đối.

— Lord Acton

Mới Mới Mới

Từ khóa trong bài viết