Hà Văn Thịnh - Vài nét về Hiến pháp Mỹ

Hà Văn Thịnh
Chia sẻ bài viết này

Cách đây 230 năm, năm 1783, cuộc chiến tranh giành độc lập của nhân dân 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ giành được thắng lợi – đây là thành công đầu tiên trong sự nghiệp giải phóng dân tộc của toàn thể loài người bị áp bức trong thời đại tư bản chủ nghĩa!

Một Hiến pháp có trước... nhà nước

Điều “lạ kỳ” là sau thắng lợi đó, những nhà cách mạng Mỹ không thành lập một chính quyền cho tương xứng với công lao của những người đã khai sinh ra nền độc lập; hầu như họ không quan tâm đến việc ai sẽ giữ chiếc ghế nào, “ăn chia” ra sao chiếc bánh lợi quyền béo bở mà phải mất bao xương máu, suốt 10 năm trời mới giành được (17.12.1773-4.9.1783): Cách hành xử của những nhà cách mạng Mỹ chưa hề có tiền lệ – ai về nhà nấy, sau khi đã làm trọn bổn phận công dân, không cần biết đến chuyện nên (phải?) khen thưởng ai, như thế nào đối với sự “có công với cách mạng”!

Ý định đó của sự ấu trĩ của lòng tốt nhanh chóng bị thực tế tàn nhẫn của xã hội sau chiến tranh giày xéo, tình trạng vô chính phủ nhanh chóng xảy ra, tiểu bang nào cũng muốn giành cho mình sự độc quyền cao nhất, có lợi nhất, khiến cho 13 tiểu bang gây ra bao cảnh huynh đệ tương tàn, và “nước” Mỹ, theo cách nhận xét của George Washington, “giống như một lâu đài được xây bằng cát”. Muốn khắc phục tình trạng đó, giải pháp duy nhất là phải thành lập một chính quyền, đây là điều mà đến năm 1787, hầu như ai cũng biết. Nhưng, chính quyền đó sẽ ra sao? Nó giống với mô hình Pháp hay Anh? Những bậc tiên tổ của nhà nước Mỹ tương lai giật mình bởi họ đoan quyết rằng phải thành lập một mô hình nhà nước hoàn toàn mới, không giống với bất kỳ ai; và, quan trọng nhất, nó phải là nhà nước thực sự của dân, do dân, vì dân. Sáu chữ đó là sáu chữ vàng bởi nó trở thành nền tảng, cội nguồn, nguyên tắc bao trùm mọi nguyên tắc trong suốt quá trình soạn thảo Hiến pháp (HP).

G. Washington, nguyên là Tổng Tư lệnh quân Cách mạng trước đây, được mời giữ ghế chủ tọa Hội nghị Lập Hiến. 55 con người trẻ tuổi (đa số dưới 40 tuổi, riêng A. Hamilton, vào năm 1787, chỉ mới 30 tuổi; J. Madison mới 36 tuổi – họ được coi là những cha đẻ của HP Mỹ) chính là các tinh hoa chính trị được tập hợp từ các tiểu bang, về sau được ca ngợi đó là những người tinh anh nhất, “gần như là thánh thần” của nhân loại vào cuối thế kỷ 18. Những gì lịch sử ca ngợi về tài năng của 55 người đó không hề quá lời: Chẳng hạn, Benjamin Franklin (1706-1790) là một người đa tài: thợ in, chủ tòa báo, thẩm phán, Chủ tịch Hội Triết học Mỹ, thống đốc tiểu bang, nhà ngoại giao, thương gia giàu có, người thành lập Đại học Pensylvania, người phát minh ra cột chống sét, ống thông tiểu, đàn harmonica, kính hai tròng, công ty cứu hỏa tư nhân và, ông nói thành thạo 5 ngoại ngữ... Tài năng, nhân cách và tầm nhìn vĩ đại đã được cộng hưởng để làm ra bản HP đầu tiên trong lịch sử loài người mà hầu như, không có bất kỳ một lỗi văn bản lớn nào!

55 “cha đẻ” của nhà nước Mỹ, trong đó nổi bật nhất là Alexander Hamilton (hình của ông được khắc trên tờ 10 USD), James Madison (người có hình trên tờ 50 USD) và Benjamin Franklin (trên tờ 100 USD)...

Ngày 25.5.1787, Hội nghị Lập pháp được khai mạc tại Philadelphia – “thành phố của tình huynh đệ”. Gần bốn tháng ròng rã, những cuộc tranh luận quyết liệt đã nổ ra và tận cho đến lúc đặt bút ký (17.9), nhiều đại biểu vẫn còn chất chứa những bất đồng. Bản dự thảo và những bất đồng đó còn được 5 triệu người dân xem xét kỹ lưỡng trước khi được Quốc hội chính thức thông qua vào năm 1789. Nhìn chung, HP Mỹ đã được làm ra trên cơ sở những định hướng tìm tới sự hoàn hảo có thể; được cụ thể hóa thành nhiều nguyên tắc do nhiều đại biểu đề xuất, được A. Hamilton và J. Madison diễn đạt phần nào qua những bài báo rồi tập hợp thành tác phẩm Liên bang thư tập (The Federalist Papers).

Những nguyên tắc lập pháp

Chúng ta muốn tạo dựng một nền tảng (HP) sẽ trường tồn qua mọi thời đại, vậy thì, phải dự liệu đủ những thay đổi mà các thời đại đó sẽ tạo ra. Nguyên tắc này khẳng định rõ những điều không bao giờ thay đổi như quyền tư hữu là thiêng liêng và bất khả xâm phạm; quyền sống, quyền tự do và quyền kiếm tìm hạnh phúc như Tuyên ngôn Độc lập đã chỉ ra; quyền người dân ủy nhiệm cho chính quyền, nhân dân có quyền bầu lên và bãi nhiệm chính quyền đó... Tất nhiên, có rất nhiều điều sẽ thay đổi nên HP dự liệu các khoản bổ sung – Tu Chính Án (Amendment, TCA), chẳng hạn, TCA 22, thông qua năm 1951, quy định tổng thống không được làm quá hai nhiệm kỳ.

Việc thành lập một chính quyền thích hợp phải do chính người dân lựa chọn thông qua sự biểu quyết rộng rãi nhất. Không một ai có quyền áp đặt mô hình nhà nước không tương thích với mong muốn và lợi ích của người dân. Sau rất nhiều tranh cãi, nhân dân Mỹ đã chọn mô hình nhà nước tam quyền phân lập; theo đó, một trong ba cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp, luôn bị hai cơ quan kia giám sát.

Xu hướng sửa đổi HP để mưu đồ quyền lực nhiều hơn cho một vài cá nhân là xu hướng lạm quyền của mọi quyền lực; vì thế, phải thiết lập một cơ chế sao cho có thể ngăn ngừa mọi ý đồ thao túng và sửa đổi HP. Theo nguyên tắc này, quyền tham gia của mọi công dân là tối hậu chỉ khi nào có trên 2/3 thượng nghị sĩ hoặc thống đốc bang yêu cầu thì việc xem xét sửa đổi HP mới được đặt ra. Quy định này có nghĩa là, nếu muốn xóa bỏ quyền được trang bị vũ khí, phải có ít nhất 67 TNS hoặc 34 thống đốc bang yêu cầu.

Xu hướng lạm quyền và lộng quyền là thuộc tính tất nhiên của con người, vì thế, phải thiết lập cơ chế sao cho đủ khả năng để ngăn chặn mọi ý đồ lạm quyền đó. Ngoài cơ cấu tam quyền phân lập, HP Mỹ còn định rõ cơ chế các thành viên của Tòa án Tối cao, các thẩm phán của tòa án khu vực trong toàn liên bang, được giữ quyền trọn đời, nếu không xin nghỉ hưu hoặc mắc bệnh hiểm nghèo (tâm thần, bệnh suy giảm trí nhớ...). Như vậy, tòa án sẽ không phải chịu bất kỳ áp lực nào từ phía chính quyền hoặc cử tri!

Đảng phái là cội nguồn của chủ nghĩa bè phái và chủ nghĩa bè phái, đến lượt nó, chủ nghĩa bè phái là cội nguồn làm vẩn đục HP. Vì thế, cơ cấu tổ chức chính quyền không cho phép bất kỳ đảng phái nào có thể can thiệp vào bộ máy một cách trực tiếp. Mỗi đảng phái, trước HP, chỉ là một tổ chức công dân, chịu sự điều chỉnh, giới hạn của luật pháp.

Đa số người dân là thờ ơ với chính trị, vì thế, phải thiết lập cơ chế sao cho hạn chế đến mức thấp nhất sự vô trách nhiệm của người dân đối với việc bầu ra chức vụ lãnh đạo cao nhất. Nguyên tắc này khẳng định cách bầu cử, theo đó, tổng thống sẽ được quyết định bởi số đại cử tri tương đương với số lượng nghị sĩ của mỗi tiểu bang.

Các tiểu bang lớn luôn có xu hướng chèn ép các tiểu bang nhỏ hơn, vì thế, cơ chế tổ chức nhà nước phải hạn chế đến mức thấp nhất sự chèn ép này. Đây là lý do để các tiểu bang dù lớn hay nhỏ đều có hai thượng nghị sĩ trong thượng viện. Bất kỳ một đạo luật nào dù Hạ viện đã thông qua (nơi các bang lớn có lợi thế) đều phải được Thượng viện chuẩn y, và ngược lại.

Các cơ quan tư pháp dễ bị mua chuộc và lạm dụng, vì thế, phải có thiết chế cho người dân được quyền giám sát, quyết định trực tiếp đến các phán quyết tối thượng của tòa án. Nguyên tắc này đề ra cơ chế thành lập bồi thẩm đoàn (The Jury), do người dân bầu ra. Các viên chức của ba cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp không được tham gia vào bồi thẩm đoàn. Phán quyết của bồi thẩm đoàn về có tội hay không, mức án, là tối thượng.

Việc thay đổi hay ban hành các điều luật mới luôn ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của người dân. Do đó, phải thiết lập cơ chế để hạn chế đến mức thấp nhất sự ban hành hay thay đổi một đạo luật, ngăn chặn mọi xu hướng tắc trách khi ban hành các văn bản luật pháp. Nguyên tắc này bảo đảm sai sót ít nhất (hầu như chưa xảy ra, cho đến thời điểm này) về việc ban hành đạo luật mới. Khi một đạo luật được khởi xướng ở Thượng viện chẳng hạn, nó sẽ được trình cho Tiểu ban Tư pháp xem xét, sau đó trình lên Thượng viện. Nếu được thông qua, sẽ tiếp tục được chuyển sang Tiểu ban Tư pháp Hạ viện, rồi toàn thể Hạ viện; cuối cùng mới được trình lên tổng thống. Đạo luật được thông qua, sẽ mang tên người đề xuất – vừa để vinh danh vừa để tăng tính trách nhiệm của dự luật. Nếu tổng thống phủ quyết, trình tự sẽ được làm lại từ đầu.

Quân đội, cảnh sát là công cụ của chính quyền nên phải tuân thủ các mệnh lệnh của chính quyền. Và, để ngăn ngừa sự lộng quyền, độc tài hóa, các quân nhân và cảnh sát đang tại ngũ không được phép tham gia vào cơ quan lập pháp. Nguyên tắc này mặc nhiên khẳng định rằng quân đội hay cảnh sát nếu họ vào thượng viện hay hạ viện, không có quyền phản kháng chính quyền, không có quyền được luận “tội” chính quyền, tức là không bảo đảm được năng lực tác chiến, vì khi luận “tội”, họ đang chống lại chính quyền. Quân nhân hay viên chức cảnh sát, muốn vào nghị viện, phải ra khỏi quân ngũ...

Trên đây là vài khái lược về sự hình thành và các nguyên tắc lập pháp của nhà nước Mỹ – nhà nước hiện đại đầu tiên trong lịch sử loài người – một mô hình nhà nước chưa thể tìm thấy sự đối sánh nào khả dĩ hiệu quả hơn. Đó cũng là mô hình nhà nước chưa hề có tiền lệ với bản HP cho đến nay là độc nhất vô nhị, trường tồn, bất chấp sự thay đổi về thời gian và không gian. Nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam đang chuẩn bị bước qua một thời khắc trọng đại bằng việc lấy ý kiến toàn dân để sửa đổi Hiến pháp 1992. Rất mong mỏi rằng việc lấy ý kiến đó không phải là chuyện hình thức, bởi một sự thật giản dị: Nếu ngay cả HP cũng chỉ là bàn để cho vui thì không có cái gì trên đời này có thể được coi trọng! Một bản Hiến pháp khoa học, nhân văn, phù hợp ý nguyện của toàn dân, xu thế của mọi thời đại, chắc chắn là nguyên tắc, điều kiện đầu tiên cho sự phát triển vững bền...

Không phải ngẫu nhiên mà Lời Tuyên thệ của Tổng thống Mỹ chỉ có một ý ngắn gọn là BẢO VỆ HIẾN PHÁP. Một khi HP được soạn thảo hoàn chỉnh thì mọi cố gắng của công dân – kể cả TT, chỉ duy nhất một vấn đề là bảo vệ để thực thi đúng như HP đặt ra, không cần bất kỳ một sự thêm, bớt nào bởi những thêm hay bớt đó đều làm vẩn đục HP!

Huế, 24.1.2013

H. V. T.

Tác giả gửi trực tiếp cho BVN.

Admin gửi hôm Thứ Năm, 24/01/2013
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Hậu Tiên Lãng: Xung đột đất đai lại manh nha bùng phát

Đoan Hùng - Kinh tế thịt chó định hướng đậu phụ

Người Buôn Gió - Chuyện vặt hàng nước

Nguyễn Xuân Xanh - Tại sao người Nhật mê đọc sách?

Chrystia Freeland - Phẩm giá và sự thịnh vượng của các quốc gia


Nguyễn Phú Trọng (khách viếng thăm) gửi lúc 09:02, 29/01/2013 - mã số 77857
Tran Thi Ngự viết:
Tôi không bàn về những ưu hay khuyết điểm của HP Hoa Kỳ, mà chỉ có ý kiến về quan điểm của "ngài Tổng Bí Thư."

không bàn? Thế thì bác lơ luôn những phê phán của nhiều người khác về Hiến pháp Mỹ:

http://www.nytimes.com/2012/02/07/us/we-the-people-loses-appeal-with-people-around-the-world.html?_r=1&

- cụt ngủn, cũ rích, chỉ bảo đảm tương đối một số quyền (New York Times, Feb 6, 2012)

- là hiến pháp khó sửa nhất trong số các hiến pháp trên thế giới (Sanford Levinson, “Our Undemocratic Constitution,” 2006)

- bà Thẩm phán Ruth Bader Ginsburg (US Supreme Court) thì bác bỏ thẳng thừng việc tham khảo hiến pháp Mỹ năm 2012 khi cố vấn cho Ai cập soạn hiến pháp.

Nguyễn Phú Trọng viết:

Tớ thấy bản Hiến Pháp Mỹ, mặc dù có nhiều điều tiến bộ, nhưng cũng có những khuyết điểm cơ bản, vì được sinh ra 225 năm trước:

(1) tự do súng đạn. Vì có tự do súng đạn nên những vụ thảm sát dân thường xảy ra đều đều. Khi bác Thịnh bỗng dưng bị người nào đó vác súng, bang bang bang và đi gặp cụ Mác, Lê-nin, cụ Hồ thì bác Thịnh mới biết đầy đủ ý nghĩa tai hại của amendment thứ hai trong hiến pháp Mỹ.

Tran Thi Ngự viết:
Vấn đề diễn giải và hiểu Điều 2 HPHK vẫn còn đang tranh cãi. Có người cho ý nghĩa của Điều 2 là dân có quyền mang súng; nhưng có người cho rằng nên hiểu Điều 2 trong khung cảnh khi HP được làm ra, nghĩa là tiểu bang có quyền có dân quân vũ trang (militia), chứ không phải cá nhân.

Vấn đề giải thích luật pháp còn tùy vào quan điểm và triết lý của người giải thích. Quan điểm của TCPV trong nhửng năm gần đây (đa số là Republicans) thiên về nghĩa thứ nhất (dân có quyền mang súng), nhưng có thể trong tương lai khi TCPV trở nên liberal hơn thì lời giải thích sẽ khác (trong vòng 20 năm, TCPV đã có hai phán quyết trái ngược về án tử hình cho vị thành niên)

Tớ không hiểu bác muốn nói lên điều gì trên đây, nhưng amendment thứ hai đã tạo ra điều kiện để cho dân Mỹ được hưởng đạn đều đều (bất kể vô tình hay cố tình), từ tổng thống (như JF Kennedy, R. Reagan), dân biểu Gabrielle Giffords, đến trẻ em tiểu học như ở Newtown, CT. Trên thế giới chỉ có 3 nước cho phép tự do súng đạn như thế, mà Mỹ là một. Một điều trong hiến pháp sặc mùi súng đạn, sặc mùi dân chết oan như thế mà không sửa được như thế thì không xứng đáng cho thế kỷ 21.

Nguyễn Phú Trọng viết:
(2) Thẩm phán tối cao pháp viện Mỹ ngồi đó cho đến suốt đời. Thế thì có khác gì tớ bảo vệ Đảng, bảo vệ cơ chế cùng với cái ghế và cái sổ hưu?
Tran Thi Ngự viết:
Qui chế suốt đời của các TP tối cao chính là để bảo vệ sự độc lập của họ và thực hiện tam quyền phân lập, giúp cho các TP tối cao không bị các áp lực từ chính quyền (hành pháp) hay quốc hội. Nếu hành pháp hay quốc hội có quyền bãi nhiệm TP tối cao thì còn gì là tam quyền phân lập nữa.

Để giải quyết vấn đế áp lực từ hành pháp, hoặc lập pháp, người ta có thể cho thẩm phán được bảo đảm cái ghế chỉ đến năm 70 hay 75 tuổi. Nhưng cái qui chế suốt đời cho thẩm phán tối cao pháp viện nói riêng, cho thẩm phán liên bang nói chung, thì đã lạc hậu rồi, vì nó gây ra tình trạng thẩm phán senile, hay bị Alzheimer nhưng nhất mực không chịu về hưu. Đây, mời bác tham khảo:

http://www.slate.com/articles/news_and_politics/jurisprudence/2011/07/senility_v_impropriety.html

http://www.slate.com/articles/news_and_politics/jurisprudence/2011/01/the_oldest_bench_ever.html

Bây giờ, nếu tớ sửa hiến pháp CHXHCN VN, cho phép chủ tịch nhà nước, cho phép thủ tướng, cụ thể là thủ tướng X, hay cho phép thẩm phán tối cao pháp viện, cụ thể là Trương hòa Bình giữ cái ghế cho đến hết đời, thì bác thấy thế nào?

Tran Thi Ngự viết:
Nguyễn Phú Trọng viết:
(3) mặc dù có tam quyền phân lập, nhưng tổng thống Mỹ có quyền bổ nhiệm thẩm phán vào tối cao pháp viện, và thẩm phán ngồi đó cho đến suốt đời. Như vậy là Hành pháp ảnh hưởng, chi phối tư pháp Mỹ ở cấp cao nhất, quan trọng nhất.

Vấn đề tổng thống đề cử (không phải là bổ nhiệm) ứng viên TP tối cao chỉ là một nửa của việc trở thành TP tối cao vì các ứng viên còn phải được thượng viện đống ý. Trong quá khứ, đã có những ứng viên rớt đài, và có những ứng viên xin rút đơn sợ không chịu thấu màn "hỏi cung" ở thượng viện. Ngoài ra còn có báo chí săm soi, và nhửng dư luận trên báo chí có ảnh hưởng rất lớn đến lá phiếu chấp thuận ở thượng viện.

Mặc dù tổng thống đề cử ứng viên TP tối cao, nhưng một khi các ứng viên đã trở thành TP Tối cao thì hành pháp khó lòng ảnh hưởng. Trong thực tế, các tổng thống thường đề cử người có cùng quan điểm với mình (liberal hay conservative) nhưng cũng có trường hợp ý đồ của tổng thống không thực hiện được. Đó là trường hợp Justice Earl Warren được đề cử bởi TT Eisenhower (CH), nhưng TCPV dưới sự lảnh đạo của Chief Justice Warren đã có nhửng quyết định rất liberal ảnh hưởng đến chế độ hình sự tư pháp ở Mỹ bằng cái gọi là "Due Process Revolution" một điều mà chắc Eisenhower chẳng bao giờ ngờ tới.

Hơn nữa, quyết định cho một case ở TCPV là theo đa số, dựa theo các tranh luận và lý luận về luật pháp, và tất cả các ý kiến của bên thiểu số hay bên đa số đều được ghi vào record công khai cho công chúng săm soi, phê bình, ngâm cứu. Vì thế các TP chẳng dại gì mà đưa ra các ý kiến thiếu thận trọng do bị ảnh hưởng ở đâu đó để sau này bị hậu thế đàm tiếu.

Một thẩm phán được tổng thống đảng nào đề cử thường đã có phán quyết theo hướng của đảng đó, đó là điều hiển nhiên. Sau khi được chuẩn nhận, thẩm phán đó thường sẽ tiếp tục khuynh hướng phán quyết quá khứ của mình, chẳng sợ săm soi, phê bình gì cả. Đó là vì quy chế suốt đời (life time tenure) đã nói ở trên. Đó chính là cách một chính phủ của một đảng (hành pháp) ảnh hưởng, chi phối tư pháp ở cấp cao nhất.

Đảng cộng hòa không nắm chức tổng thống, nhưng cộng hòa đã bổ nhiệm được 5 thẩm phán trong 9 người trong tối cao pháp viện hiện nay. Bây giờ nếu có tranh chấp về gay marriage mà lên tới tối cao pháp viện, thì khỏi suy nghĩ, ở làng Ba đình, tớ cũng biết ngay phán quyết sẽ như thế nào.

Tran Thi Ngự gửi lúc 01:35, 29/01/2013 - mã số 77833

Tôi không bàn về những ưu hay khuyết điểm của HP Hoa Kỳ, mà chỉ có ý kiến về quan điểm của "ngài Tổng Bí Thư."

Nguyễn Phú Trọng viết:

Tớ thấy bản Hiến Pháp Mỹ, mặc dù có nhiều điều tiến bộ, nhưng cũng có những khuyết điểm cơ bản, vì được sinh ra 225 năm trước:

(1) tự do súng đạn. Vì có tự do súng đạn nên những vụ thảm sát dân thường xảy ra đều đều. Khi bác Thịnh bỗng dưng bị người nào đó vác súng, bang bang bang và đi gặp cụ Mác, Lê-nin, cụ Hồ thì bác Thịnh mới biết đầy đủ ý nghĩa tai hại của amendment thứ hai trong hiến pháp Mỹ.

Vấn đề diễn giải và hiểu Điều 2 HPHK vẫn còn đang tranh cãi. Có người cho ý nghĩa của Điều 2 là dân có quyền mang súng; nhưng có người cho rằng nên hiểu Điều 2 trong khung cảnh khi HP được làm ra, nghĩa là tiểu bang có quyền có dân quân vũ trang (militia), chứ không phải cá nhân.

Vấn đề giải thích luật pháp còn tùy vào quan điểm và triết lý của người giải thích. Quan điểm của TCPV trong nhửng năm gần đây (đa số là Republicans) thiên về nghĩa thứ nhất (dân có quyền mang súng), nhưng có thể trong tương lai khi TCPV trở nên liberal hơn thì lời giải thích sẽ khác (trong vòng 20 năm, TCPV đã có hai phán quyết trái ngược về án tử hình cho vị thành niên)

Trích dẫn:
(2) Thẩm phán tối cao pháp viện Mỹ ngồi đó cho đến suốt đời. Thế thì có khác gì tớ bảo vệ Đảng, bảo vệ cơ chế cùng với cái ghế và cái sổ hưu?

Qui chế suốt đời của các TP tối cao chính là để bảo vệ sự độc lập của họ và thực hiện tam quyền phân lập, giúp cho các TP tối cao không bị các áp lực từ chính quyền (hành pháp) hay quốc hội. Nếu hành pháp hay quốc hội có quyền bãi nhiệm TP tối cao thì còn gì là tam quyền phân lập nữa.

Trích dẫn:
(3) mặc dù có tam quyền phân lập, nhưng tổng thống Mỹ có quyền bổ nhiệm thẩm phán vào tối cao pháp viện, và thẩm phán ngồi đó cho đến suốt đời. Như vậy là Hành pháp ảnh hưởng, chi phối tư pháp Mỹ ở cấp cao nhất, quan trọng nhất.

Vấn đề tổng thống đề cử (không phải là bổ nhiệm) ứng viên TP tối cao chỉ là một nửa của việc trở thành TP tối cao vì các ứng viên còn phải được thượng viện đống ý. Trong quá khứ, đã có những ứng viên rớt đài, và có những ứng viên xin rút đơn sợ không chịu thấu màn "hỏi cung" ở thượng viện. Ngoài ra còn có báo chí săm soi, và nhửng dư luận trên báo chí có ảnh hưởng rất lớn đến lá phiếu chấp thuận ở thượng viện.

Mặc dù tổng thống đề cử ứng viên TP tối cao, nhưng một khi các ứng viên đã trở thành TP Tối cao thì hành pháp khó lòng ảnh hưởng. Trong thực tế, các tổng thống thường đề cử người có cùng quan điểm với mình (liberal hay conservative) nhưng cũng có trường hợp ý đồ của tổng thống không thực hiện được. Đó là trường hợp Justice Earl Warren được đề cử bởi TT Eisenhower (CH), nhưng TCPV dưới sự lảnh đạo của Chief Justice Warren đã có nhửng quyết định rất liberal ảnh hưởng đến chế độ hình sự tư pháp ở Mỹ bằng cái gọi là "Due Process Revolution" một điều mà chắc Eisenhower chẳng bao giờ ngờ tới.

Hơn nữa, quyết định cho một case ở TCPV là theo đa số, dựa theo các tranh luận và lý luận về luật pháp, và tất cả các ý kiến của bên thiểu số hay bên đa số đều được ghi vào record công khai cho công chúng săm soi, phê bình, ngâm cứu. Vì thế các TP chẳng dại gì mà đưa ra các ý kiến thiếu thận trọng do bị ảnh hưởng ở đâu đó để sau này bị hậu thế đàm tiếu.

Khách-SJ (khách viếng thăm) gửi lúc 15:24, 28/01/2013 - mã số 77793
Nguyễn Phú Trọng viết:
(1) tự do súng đạn. Vì có tự do súng đạn nên những vụ thảm sát dân thường xảy ra đều đều. Khi bác Thịnh bỗng dưng bị người nào đó vác súng, bang bang bang và đi gặp cụ Mác, Lê-nin, cụ Hồ thì bác Thịnh mới biết đầy đủ ý nghĩa tai hại của amendment thứ hai trong hiến pháp Mỹ.

Ông đếch hiểu Mỹ. Súng ống cho người dân, nếu cần, có thể tạo sức mạnh chung chống lại chính quyền, địa phương hay ngay cả quốc gia, nếu họ lạm quyền vi phạm đến dân quyền, nhân quyền. Đã từng có những vụ dân địa phương nổi dậy tuyên chiến với bọn cảnh sát/chính quyền địa phương làm bậy trong lịch sử Mỹ, trước khi chính quyền liên bang có thể tới giúp, can thiệp.

Chế độ dân chủ nào ngon lành thì mới dám không sợ "thử lửa" như thế! Dân bắn bậy sẽ bị chính quyền sử; chính quyền làm bậy, dân sẽ sử.

Trích dẫn:
(2) Thẩm phán tối cao pháp viện Mỹ ngồi đó cho đến suốt đời. Thế thì có khác gì tớ bảo vệ Đảng, bảo vệ cơ chế cùng với cái ghế và cái sổ hưu?

Thẩm phán TCPV Mỹ không được là thành viên trong đảng nào hết!!! Không những thế, họ chỉ làm chủ cơ cấu pháp viện để luận lý về luật pháp. Cái ghế và sổ hưu của họ gắn liền với HP và sự sống của nước Mỹ; họ ăn lương của chính phủ nhưng vì chính phủ không thuộc về đảng nào, họ không bị khuynh hướng nào áp đảo được.

Ông bạn nói thế vì ông quen với hệ thống VN!

Trích dẫn:
(3) mặc dù có tam quyền phân lập, nhưng tổng thống Mỹ có quyền bổ nhiệm thẩm phán vào tối cao pháp viện, và thẩm phán ngồi đó cho đến suốt đời. Như vậy là Hành pháp ảnh hưởng, chi phối tư pháp Mỹ ở cấp cao nhất, quan trọng nhất.

Ba bảy mười họa, chỉ khi 1 trong 9 ông thẩm phán nào tự quyết định về hưu hoặc ngã đùng ra đó thì TT mới có cơ hội để đề nghị bổ nhiệm thẩm phán mới NHƯNG vẫn phải qua chấp thuận của QH! Và vì những sự việc này xảy ra bất thường nên nó mới qua phương cách này mà không qua cuộc bầu cử.

Nguyễn Phú Trọng (khách viếng thăm) gửi lúc 21:10, 27/01/2013 - mã số 77740

Ha, ha, ha, bác Hà Văn Thịnh ở Huế nên mới tán dương một bản Hiến Pháp đã khoảng 225 năm !!!

Tớ thấy bản Hiến Pháp Mỹ, mặc dù có nhiều điều tiến bộ, nhưng cũng có những khuyết điểm cơ bản, vì được sinh ra 225 năm trước:

(1) tự do súng đạn. Vì có tự do súng đạn nên những vụ thảm sát dân thường xảy ra đều đều. Khi bác Thịnh bỗng dưng bị người nào đó vác súng, bang bang bang và đi gặp cụ Mác, Lê-nin, cụ Hồ thì bác Thịnh mới biết đầy đủ ý nghĩa tai hại của amendment thứ hai trong hiến pháp Mỹ.

(2) Thẩm phán tối cao pháp viện Mỹ ngồi đó cho đến suốt đời. Thế thì có khác gì tớ bảo vệ Đảng, bảo vệ cơ chế cùng với cái ghế và cái sổ hưu?

(3) mặc dù có tam quyền phân lập, nhưng tổng thống Mỹ có quyền bổ nhiệm thẩm phán vào tối cao pháp viện, và thẩm phán ngồi đó cho đến suốt đời. Như vậy là Hành pháp ảnh hưởng, chi phối tư pháp Mỹ ở cấp cao nhất, quan trọng nhất.

Sau đây là một số phân tích nữa về những khuyết điểm của Hiến pháp Mỹ:

http://www.belgrove.com/constitution/defects.html

Thẩm phán Ruth Bader Ginsburg (của tối cao pháp viện Mỹ) năm 2012 cũng không chịu theo gương hiến pháp Mỹ nếu bà phải viết lại hiến pháp:

http://www.nytimes.com/2012/02/07/us/we-the-people-loses-appeal-with-people-around-the-world.html?_r=0

Hiến pháp Nam Phi được coi là tiến bộ, hiện đại hơn:

http://academic.udayton.edu/race/06hrights/georegions/africa/safrica03.htm

LêĐăngBích (khách viếng thăm) gửi lúc 13:05, 27/01/2013 - mã số 77703

Bốc phét cho lắm vào.

H.P Mỹ, phải nghe thêm Amy Goodman - "Democracy NOW".

- Hay đọc Howard Zinn,"A Peole's Hítory of The United States".

- Hoặc James Bradley, "Imperial Cruise".

Cuc (khách viếng thăm) gửi lúc 16:47, 25/01/2013 - mã số 77552
Anh Tuấn viết:
Trong giai đoạn hội nghị lập hiến Mỹ thì B.Franklin làm đại sứ tại Pháp, ông ko tham gia, chỉ nghe ngóng,trao đổi từ xa. J.Madison mới là người tổng hợp vô số các ý kiến bằng trí nhớ, viết tay, khả năng trí tuệ uyên bác, nắm bắt nhanh và sâu các vấn đề vô cùng phức tạp (lúc đó chưa có máy ghi âm), sau đó chấp bút (cực giỏi); Haminton cũng tham gia dự thảo HP Mỹ, nhưng công việc ấn tượng nhất của ông là làm công tác " hiến pháp vận" với hàng loạt bài viết " người liên bang"- The Federalist Papers (chứ ko phải "'liên bang thư tập').....

Tra Wikipedia thì được biết rằng, một loạt các bài báo, tiểu luận mà ông Alexander Hamilton và các cọng sự đã viết ra để phổ biến, quảng bá, cổ vũ cho quan điểm, thể chế, chính thể liên bang của Hoa Kỳ, nguyên được đặt dưới tên chung là 'The Federalist'. Theo nghĩa tiếng Mỹ, federalist là người theo quan điểm ủng hộ chính thể liên bang. Như thế nếu dùng tên gọi gốc 'The Federalist' cho các bài báo, tiểu luận này thì phải dịch là 'Người ủng hộ liên bang', hay 'Người theo quan điểm liên bang', mới phản ánh đúng sự thể là những bài viết, tiểu luận dưới cái title này thể hiện quan điểm ủng hộ việc thành lập chính thể liên bang, trong bối cảnh của cuộc tranh luận về thể chế chính trị ở nước Mỹ lúc bấy giờ.

Dịch là 'Người liên bang' cũng chưa phải là sát nghĩa, có người đọc sẽ nghĩ trại sang là 'người của liên bang', hoặc đi xa hơn nữa là 'người đi xuyên bang'... như một số dân làm nail di động ở Mỹ hiện nay :)

Tuy nhiên, bắt đầu từ thế kỷ XX, trong các văn bản đã xuất hiện cụm từ 'Federalist Papers' để chỉ chung về những bài viết được các tác giả nguyên thủy đặt dưới tên chung là 'The Federalist'. Như thế, GS Hà Văn Thịnh, dùng thuật ngữ sau này để chỉ về những bài báo, tiểu luận được bàn ở đây là không sai, chữ của GS dịch sang tiếng Việt 'liên bang thư tập' là theo lối dịch thoát ý, và nghe ra cũng êm tai, có phần văn vẻ. Nếu dịch cho đủ ý, rõ nghĩa sang tiếng Việt thì nghe rất dài dòng, không tiện về mặt sử dụng. Có thể xem chữ dịch 'liên bang thư tập' ở đây như một tên gán để dễ nhớ, dễ nói, dễ viết, với ý niệm rằng độc giả có thể dễ dàng tìm hiểu được giải nghĩa đầy đủ cho cụm từ này ở một chỗ khác, ví dụ như trên Wikipedia :)

Xã Xệ (khách viếng thăm) gửi lúc 16:27, 25/01/2013 - mã số 77549
tuyên thệ tôn trọng Hiến pháp viết:
Không phải ngẫu nhiên mà Lời Tuyên thệ của Tổng thống Mỹ chỉ có một ý ngắn gọn là BẢO VỆ HIẾN PHÁP.

--------------------

Nhiều nước khác giống vậy, có thể trừ VN, TQ, BTT, Cuba. Ngay cả khi được nhập tịch, có nước bắt học bài về nước cư ngụ và tuyên thệ tôn trọng Hiến pháp

Thề sẽ bảo vệ một bản HP vốn được soạn ra thật sự nhằm phục vụ nhân dân và tổ quốc thì có lý.

Chứ xúi bảo vệ bản HP kiểu Việt Nam hiện nay thì còn chết bàn dân thiên hạ hơn nữa!

Khách Lỡ Đường (khách viếng thăm) gửi lúc 13:00, 25/01/2013 - mã số 77535
Anh Tuấn viết:
Trong giai đoạn hội nghị lập hiến Mỹ thì B.Franklin làm đại sứ tại Pháp, ông ko tham gia, chỉ nghe ngóng,trao đổi từ xa. J.Madison mới là người tổng hợp vô số các ý kiến bằng trí nhớ, viết tay, khả năng trí tuệ uyên bác, nắm bắt nhanh và sâu các vấn đề vô cùng phức tạp (lúc đó chưa có máy ghi âm), sau đó chấp bút (cực giỏi); Haminton cũng tham gia dự thảo HP Mỹ, nhưng công việc ấn tượng nhất của ông là làm công tác " hiến pháp vận" với hàng loạt bài viết " người liên bang"- The Federalist Papers (chứ ko phải "'liên bang thư tập').....

'Liên bang thư tập' là những chữ vị GS Hà Văn Thịnh dịch từ 'Federalist Papers'.
Nhờ bác cắt nghĩa giúp tại sao lại phải dịch ra là hàng loạt bài viết 'người liên bang' chứ không phải là 'liên bang thư tập' ạ.

Xin cám ơn.

Avia (khách viếng thăm) gửi lúc 10:28, 25/01/2013 - mã số 77532

"55 “cha đẻ” của nhà nước Mỹ, trong đó nổi bật nhất là Alexander Hamilton (hình của ông được khắc trên tờ 10 USD), James Madison (người có hình trên tờ 50 USD) và Benjamin Franklin (trên tờ 100 USD)..."
=====
Xin đính chính là tờ 50 USD vẽ hình Ulysses Grant, tướng tư lệnh Bắc quân trong cuộc Nội chiến Mỹ và sau trở thành tổng thống.

Xem http://en.wikipedia.org/wiki/United_States_dollar

tuyên thệ tôn trọng Hiến pháp (khách viếng thăm) gửi lúc 00:55, 25/01/2013 - mã số 77511

Không phải ngẫu nhiên mà Lời Tuyên thệ của Tổng thống Mỹ chỉ có một ý ngắn gọn là BẢO VỆ HIẾN PHÁP.

--------------------

Nhiều nước khác giống vậy, có thể trừ VN, TQ, BTT, Cuba. Ngay cả khi được nhập tịch, có nước bắt học bài về nước cư ngụ và tuyên thệ tôn trọng Hiến pháp

Anh Tuấn (khách viếng thăm) gửi lúc 23:41, 24/01/2013 - mã số 77502

Trong giai đoạn hội nghị lập hiến Mỹ thì B.Franklin làm đại sứ tại Pháp, ông ko tham gia, chỉ nghe ngóng,trao đổi từ xa. J.Madison mới là người tổng hợp vô số các ý kiến bằng trí nhớ, viết tay, khả năng trí tuệ uyên bác, nắm bắt nhanh và sâu các vấn đề vô cùng phức tạp (lúc đó chưa có máy ghi âm), sau đó chấp bút (cực giỏi); Haminton cũng tham gia dự thảo HP Mỹ, nhưng công việc ấn tượng nhất của ông là làm công tác " hiến pháp vận" với hàng loạt bài viết " người liên bang"- The Federalist Papers (chứ ko phải "'liên bang thư tập').....

Cuc (khách viếng thăm) gửi lúc 16:53, 24/01/2013 - mã số 77476

Phải nói là nhờ đọc bài phân tích trên đây của ông GS Thịnh mà mới được biết rằng cách mạng Mỹ 1883 mới là cách mạng giải phóng dân tộc đầu tiên thành công trong lịch sử loài người, chứ không phải cách mạng Tháng Mười Nga 1917 đã 'xua tan bóng tối, chiếu rọi ánh sáng mới vào lịch sử loài người'. Các 'cha già' của dân Mỹ mới thật là anh minh như 'các thánh thần', chứ không phải Mác và Lê nin vốn xem 'tôn giáo là thuốc phiện'!

Hóa ra dân Mỹ đã sẵn máu 'anh hùng mơ mộng', 'lý tưởng hóa', từ thưở khai sinh, đánh đấm xong lại lui về 'vui thú điền viên', chứ không ham ngồi làm vương tướng. Hèn gì sau này dù Mỹ đánh thắng mấy trận to vật vã ở Âu châu, Á châu, có trong tay cả bảo bối siêu bom, mà thiên hạ lại chả thấy Mỹ 'thừa thắng xông lên', làm đế muôn phương cho nó sướng !

Bỗng nhớ lại lúc trước có một thằng cha, lấy nick là Dr. Tran, từng một dạo lê la trên cái mạng ảo này, ca dai, ca dài, hát to về cái HP Mỹ, về ba ông in mặt trên tiền Mỹ, về cái 'liên bang thư tập' này ghê lắm. Nghe thiên hạ ném đá hắn tới tấp, cũng cứ tưởng hắn ta nổ láo, tuyên truyền bậy bạ. Nay nhờ ông GS Thịnh soi sáng, giúp có thêm 'cơ sở lí luận' để 'yên tâm' soi lại, thì thấy rằng bản thân cũng đã có phần hồ đồ :)

Cám ơn ông giáo sư lắm lắm !

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
12 + 7 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Bấm vào đây để xem thể lệ cuộc thi sáng tác video Quyền Con Người và Tôi 2013

Suy ngẫm

Không phải nguồn gốc của quyền lực, mà chính sự hạn chế quyền lực mới ngăn nó khỏi trở nên độc đoán.

— F. A. Hayek - Con đường dẫn tới chế độ nông nô

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 2 thành viên582 khách truy cập.

Thành viên online

Diên Vỹ, Đỗ Chí Việt

Kỷ lục: Có 2315 người ghé thăm vào 11-03-2013 lúc 13h29.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

Hãy bấm để ủng hộ tài chính cho Dân Luận. Thu chi quỹ Dân Luận được công bố công khai tại đây!